ભારત સરકારે આગામી પાંચ વર્ષમાં નેશનલ ફ્લીટમાં **100** નવા મર્ચન્ટ વેસલ્સ ઉમેરવાનો મહત્વકાંક્ષી પ્લાન બનાવ્યો છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદેશી શિપિંગ લાઈનો પાછળ ખર્ચાતા વાર્ષિક **$75 અબજ** ના વિદેશી મુદ્રાના આઉટફ્લોને અટકાવવાનો છે.
ભારત પોતાની મેરીટાઇમ ક્ષમતા વધારવા માટે મોટું પગલું ભરી રહ્યું છે. હાલમાં દેશ પાસે લગભગ 1,600 જહાજોનો કાફલો છે, જેમાં આગામી પાંચ વર્ષમાં વધુ 100 જહાજો ઉમેરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ ક્રૂડ ઓઈલ, કોલસો અને યુરિયા જેવી જરૂરી વસ્તુઓની હેરફેર માટે વિદેશી કંપનીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
વિઝન અને સપોર્ટ સિસ્ટમ
આ પ્લાન 'Maritime India Vision 2030' અને 'Maritime Amrit Kaal Vision 2047' નો એક ભાગ છે. સરકાર લોકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત કરવા પર પણ ભાર આપી રહી છે. ખાસ કરીને ₹10,000 કરોડની 'Container Manufacturing Assistance Scheme' સફળ રહી છે, જેનાથી સ્થાનિક ઉત્પાદકોને ગ્લોબલ શિપિંગ કંપનીઓ પાસેથી ઓર્ડર મળી રહ્યા છે.
મુખ્ય પડકારો: કોસ્ટ ડિસએડવાન્ટેજ
જોકે, સ્થાનિક ઓપરેટરો માટે રસ્તો સરળ નથી. ભારતીય ધ્વજ હેઠળ જહાજ ચલાવવાનો ખર્ચ વિદેશી હરીફોની સરખામણીએ 16% થી 20% જેટલો વધારે છે. આ તફાવતનું મુખ્ય કારણ ફાઇનાન્સિંગ, ઈમ્પોર્ટ ટેક્સ, મેન્ટેનન્સ ચાર્જ અને ખલાસીઓના વેતન પર લાગતો ઈન્કમ ટેક્સ છે. જોકે સરકારે 'Right of First Refusal' મિકેનિઝમ દ્વારા સરકારી કાર્ગોમાં સ્થાનિક જહાજોને પ્રાથમિકતા આપી છે, પરંતુ ગ્લોબલ માર્કેટમાં ટકવા માટે સરચાર્જ અને ઓપરેશનલ ખર્ચ ઘટાડવો અનિવાર્ય છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?
આ પ્રોજેક્ટની સફળતા 'National Shipping Board' ના પાંચ-સ્તંભીય રોડમેપ પર ટકેલી છે. આગામી સમયમાં ટેક્સ રિફોર્મ્સ અને રેગ્યુલેટરી ફેરફારો પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે. શું સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય દરોની સાથે સ્થાનિક શિપિંગ રેટને મેચ કરી શકશે? આ પ્રશ્ન લાંબા ગાળે આ સેક્ટરની નફાકારકતા નક્કી કરશે.