ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પોસ્ટ્સે (Department of Posts) જૂન 2026 માં પૂરા થયેલા પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં ₹4,008 કરોડની રેકોર્ડ આવક નોંધાવી છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 22.2% નો મોટો વધારો દર્શાવે છે. આ ગ્રોથમાં પાર્સલ સેવાઓમાં 50% નો વધારો અને આધાર તથા પાસપોર્ટ જેવી નાગરિક-કેન્દ્રિત સેવાઓમાં 86% નો વિસ્તાર મુખ્ય રહ્યો.
પોસ્ટ વિભાગે ₹4,000 કરોડનો આંકડો પાર કર્યો!
ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પોસ્ટ્સે (DoP) નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) ના પ્રથમ ક્વાર્ટર, જે જૂન 2026 માં સમાપ્ત થયું, તેમાં ₹4,008 કરોડની આવક સાથે એક મોટો નાણાકીય પડાવ પાર કર્યો છે. કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવેલી સત્તાવાર જાહેરાત મુજબ, પોસ્ટલ વિભાગે ગયા વર્ષના સમાન ગાળામાં ₹3,280 કરોડની સરખામણીમાં આ વખતે ₹4,008 કરોડની કમાણી કરી છે. આ 22.2% નો વધારો પોસ્ટલ નેટવર્કના પરંપરાગત મેઈલ સેવાઓમાંથી એક મલ્ટિફેસ્ટેડ લોજિસ્ટિક્સ અને સર્વિસ પ્રોવાઈડરમાં રૂપાંતરણ દર્શાવે છે.
કયા સેગમેન્ટમાં કેટલો ગ્રોથ?
આ વૃદ્ધિ મુખ્ય અને ઉભરતા વ્યવસાયોમાં જોવા મળી છે. ખાનગી કુરિયર કંપનીઓ સાથે સ્પર્ધામાં રહેલા પાર્સલ સેવાઓમાં આવક 50% વધીને ₹296 કરોડ થઈ છે. પરંપરાગત મેઈલ સેગમેન્ટે પણ મજબૂત પ્રદર્શન કર્યું, જેમાં 42% નો વધારો જોવા મળ્યો અને આવક ₹783 કરોડ નોંધાઈ. આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસાય સેગમેન્ટમાં પણ 35% નો વધારો થયો અને આવક ₹184 કરોડ રહી, ભલે પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતા વૈશ્વિક વેપાર માર્ગોને અસર કરી રહી હોય.
નાગરિક-કેન્દ્રિત સેવાઓનો જાદુ!
આ ત્રિમાસિક પરિણામોમાં સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચનારું રહ્યું નાગરિક-કેન્દ્રિત સેવાઓનું ક્ષેત્ર. પોસ્ટ ઓફિસોના વિશાળ ભૌતિક નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને, ડિપાર્ટમેન્ટ હવે આધાર નોંધણી, KYC વેરિફિકેશન અને પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્ર જેવી મહત્વપૂર્ણ સેવાઓ સંભાળે છે. આ સેગમેન્ટમાંથી આવક 86% વધીને ₹203 કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે પોસ્ટ ઓફિસોને સરકારી સેવાઓ માટે ડિજિટલ એક્સેસ પોઈન્ટ તરીકે ઉપયોગ કરવાની વિભાગની વ્યૂહરચના જનતામાં ખૂબ જ લોકપ્રિય થઈ રહી છે.
પ્રાદેશિક પ્રદર્શન અને આગળ શું?
રાષ્ટ્રીય સ્તરે મજબૂત પ્રદર્શનમાં વિવિધ પોસ્ટલ સર્કલ્સનું નોંધપાત્ર યોગદાન રહ્યું. આંધ્ર પ્રદેશે મેઈલ સેવાઓમાં તેના વૃદ્ધિ લક્ષ્યાંક કરતાં 106% વધુ હાંસલ કર્યું. પશ્ચિમ બંગાળ અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોએ નાગરિક સેવાઓમાં ત્રણ-અંકનો ગ્રોથ જોયો. નાણાકીય સમાવેશ ક્ષેત્રે, છત્તીસગઢ, આંધ્ર પ્રદેશ અને ઝારખંડમાં પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ બેંક (POSB) ઓપરેશન્સમાં મજબૂત ગતિ જોવા મળી, જ્યારે વીમા સેવાઓમાં પશ્ચિમ બંગાળ અને જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાઈ.
આ ત્રિમાસિક વૃદ્ધિ કાર્યકારી સ્કેલિંગ અને ડિજિટલ સેવાઓના એકીકરણને પ્રતિબિંબિત કરે છે, પરંતુ આવનારા ક્વાર્ટરમાં મુખ્ય ધ્યાન પાર્સલ સેગમેન્ટમાં આ વૃદ્ધિ દર જાળવી રાખવાની ક્ષમતા પર રહેશે. જેમ જેમ ઈન્ડિયા પોસ્ટ તેના લોજિસ્ટિક્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અપગ્રેડ કરવાનું ચાલુ રાખશે, રોકાણકારો અને હિતધારકો જોશે કે તે વધતી જતી સ્પર્ધાત્મક ખાનગી ક્ષેત્રના લોજિસ્ટિક્સ ખેલાડીઓની સરખામણીમાં ઓપરેશનલ ખર્ચ અને સેવા કાર્યક્ષમતાનું સંચાલન કેવી રીતે કરે છે. નાગરિક સેવાઓના ઉચ્ચ-વૃદ્ધિ ક્ષેત્રમાં ગતિ જાળવી રાખવી પણ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન આ આવક સ્તરને જાળવી રાખવા માટે નિર્ણાયક રહેશે.