ભારતીય એરલાઇન્સ: મુસાફરો વધ્યા, પણ Jet Fuelના ભાવે મચાવ્યો હાહાકાર! કંપનીઓ ડૂબવાના આરે?

મુસાફરોની સંખ્યામાં ભલે સામાન્ય ગ્રોથ દેખાઈ રહ્યો હોય, પરંતુ ભારતીય એવિએશન ઇન્ડસ્ટ્રી ગંભીર નાણાકીય સંકટનો સામનો કરી રહી છે. Jet Fuelના ભાવમાં થયેલો રેકોર્ડતોડ વધારો અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા એરલાઇન્સના અર્થતંત્રને ડગમગાવી રહ્યા છે.

IndiGo નું વર્ચસ્વ અને રોકાણકારોની ચિંતા

InterGlobe Aviation ની IndiGo એ દેશી માર્કેટમાં પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું છે, અને માર્ચ 2026 સુધીમાં તેનો માર્કેટ શેર 63.3% રહ્યો છે. કંપનીનું ઓન-ટાઇમ પરફોર્મન્સ પણ 88.7% જેટલું મજબૂત છે. તેમ છતાં, એરલાઇનનો શેર ઊદ્યોગની સરેરાશ 37-56 ના P/E રેશિયોની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે, જે રોકાણકારોના મર્યાદિત ગ્રોથ પોટેન્શિયલ તરફ ઈશારો કરે છે. IndiGo નું માર્કેટ વેલ્યુ ₹1.72 ટ્રિલિયન છે, પરંતુ વધતા ઓપરેટિંગ ખર્ચનો સામનો કરવો એક મોટો પડકાર છે.

Jet Fuelના ભાવ અને વધતા નુકસાનનો બોજ

સમગ્ર ભારતીય એવિએશન સેક્ટર ગંભીર આર્થિક દબાણ હેઠળ છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે Jet Fuelના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે. આ કારણે, કંપનીઓના ઓપરેશનલ ખર્ચ (Operational Expenses) માં ઇંધણનો હિસ્સો વધીને 55%-60% થઈ ગયો છે, જે પહેલા માત્ર 30%-40% હતો. આ ભાવ વધારાની સાથે રૂપિયાનું સતત ગગડતું મૂલ્ય (Falling Rupee) પણ એરલાઇન્સ માટે ખર્ચાળ સાબિત થઈ રહ્યું છે. Federation of Indian Airlines જેવા ઉદ્યોગ મંડળોએ સરકારને ચેતવણી આપી છે કે આ ક્ષેત્ર 'બંધ થવાની અણી પર' છે.

Air India અને SpiceJet ની કફોડી સ્થિતિ

Air India ભયાનક નાણાકીય સંકટમાં સપડાઈ ગઈ છે. FY2026 માટે કંપનીએ ગયા વર્ષ કરતાં લગભગ બમણા, એટલે કે ₹20,000 કરોડ થી વધુનું નુકસાન નોંધાવવાની શક્યતા છે. પ્રાઇવેટાઇઝેશન બાદ આ તેનું સૌથી મોટું નુકસાન હશે, જેમાં 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા નાણાકીય વર્ષ માટે આશરે INR 220 બિલિયન (USD 2.4 બિલિયન) નું નુકસાન થયું હોવાના અહેવાલો છે. બીજી તરફ, બજેટ એરલાઇન SpiceJet નો માર્કેટ શેર ઘટીને 3.8% થઈ ગયો છે અને તેનો P/E રેશિયો નેગેટિવમાં ચાલી રહ્યો છે, જે તેની સતત નાણાકીય મુશ્કેલીઓ દર્શાવે છે. તેના શેરના ભાવમાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી છે, છેલ્લા એક વર્ષમાં આશરે -72.73% નું રિટર્ન મળ્યું છે.

ખર્ચનો બોજ અને સરકારી પગલાં

વધતા ખર્ચનું દબાણ ભારતીય એવિએશન સેક્ટરના અસ્તિત્વ માટે મોટો ખતરો બની રહ્યું છે. સરકારે એપ્રિલ 2026 માં ડોમેસ્ટિક Jet Fuelના ભાવમાં 25% નો વધારો સીમિત કર્યો હોવા છતાં, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડ્ડયનમાં કોઈ રાહત મળી નથી, જેનાથી નુકસાન વધી રહ્યું છે. ડોલર સામે રૂપિયાના ઘટતા મૂલ્યને કારણે એરક્રાફ્ટ લીઝ અને મેન્ટેનન્સ જેવા ડોલર-ડિનોમિનેટેડ ખર્ચાઓ પણ મોંઘા થઈ રહ્યા છે.

ભવિષ્યનું ચિત્ર અને એનાલિસ્ટના મંતવ્યો

રેટિંગ એજન્સી ICRA એ ખર્ચના આ દબાણ અને ભૌગોલિક-રાજકીય વિક્ષેપોને કારણે FY2027 માં વધુ નુકસાનની આગાહી સાથે સેક્ટરના આઉટલુકને 'સ્ટેબલ' પરથી 'નેગેટિવ' કરી દીધો છે. 2025 ના અંતમાં ફેર કેપ્સ (fare caps) હટાવવાથી ભાડામાં વધારો થઈ શકે છે, જે ખાસ કરીને લેઝર ટ્રાવેલર્સ (leisure travelers) વચ્ચે માંગ ઘટાડી શકે છે. આ ઉપરાંત, એન્જિન રિપેર માટે એરક્રાફ્ટ ગ્રાઉન્ડિંગ (aircraft grounding) પણ એરલાઇન્સના ખર્ચમાં વધારો કરી રહ્યું છે.

ટ્રાફિક ગ્રોથ છતાં, એનાલિસ્ટ સેક્ટરને લઈને સાવચેત છે. UBS એ IndiGo ના શેરને ડાઉનગ્રેડ કર્યો છે અને પ્રાઈસ ટાર્ગેટ ઘટાડ્યા છે. MarketsMOJO એ InterGlobe Aviation ને 'Sell' રેટિંગ આપ્યું છે. ભારતીય એવિએશનનું ભવિષ્ય મુશ્કેલ જણાઈ રહ્યું છે, અને FY2027 સુધી ઊંચા ખર્ચ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે, જેથી કાર્યક્ષમતા અને ખર્ચ નિયંત્રણ ટકી રહેવા અને પુનઃપ્રાપ્તિ માટે નિર્ણાયક બનશે.