હિમાચલ પ્રદેશ પ્રવાસનને વેગ આપવા માટે 41 હાઇવે સ્થળો પર EV ચાર્જિંગ સ્ટેશનોનું નેટવર્ક વિકસાવી રહ્યું છે, પરંતુ તેને નોંધપાત્ર કાર્યાત્મક પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા EV-સંચાલિત પ્રવાસીઓને આકર્ષવાના પ્રયાસો હાલમાં ગંભીર હવામાન, પાવર ગ્રીડમાં વિક્ષેપ અને તાજેતરના ચોમાસા સંબંધિત રસ્તાઓને થયેલા નુકસાનના કારણે થયેલા નાણાકીય બોજ સામે ચકાસણી હેઠળ છે.
હિમાચલ પ્રદેશની "ગ્રીન કોરિડોર" યોજના
હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્ય તેના મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસન ઉદ્યોગને ટેકો આપવા માટે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) માટે "ગ્રીન કોરિડોર" વિકસાવવાની મહત્વાકાંક્ષી યોજના પર આગળ વધી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય લગભગ 2,000 કિલોમીટર વિસ્તારને આવરી લેતા 41 વ્યૂહાત્મક હાઇવે સ્થળો પર ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપવાનો છે. હાઇ-કેપેસિટી ફાસ્ટ ચાર્જર ઇન્સ્ટોલ કરીને, રાજ્ય પ્રવાસીઓને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ઉપયોગ કરીને મુલાકાત લેવા પ્રોત્સાહિત કરવાની આશા રાખે છે, જેથી પર્વતીય વિસ્તારોમાં લાંબા રોડ ટ્રિપ્સ લેનારા પ્રવાસીઓની રેન્જ એન્ગ્ઝાઇટી (Range Anxiety) ની ચિંતા દૂર થઈ શકે.
ચોમાસાના કારણે ઓપરેશનલ પડકારો
જોકે આ પ્રોજેક્ટ ગ્રીન એનર્જી તરફના સંક્રમણના વ્યાપક દ્રષ્ટિકોણનો એક ભાગ છે, પરંતુ તેનો અમલ તાત્કાલિક ઓપરેશનલ વાસ્તવિકતાઓને કારણે મુશ્કેલીમાં મુકાયો છે. ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં, રાજ્ય ગંભીર ચોમાસાના હવામાન સામે સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે 120 થી વધુ માર્ગ અવરોધાયા છે અને વીજ પુરવઠામાં વારંવાર વિક્ષેપ પડ્યો છે. આ પર્યાવરણીય અસ્થિરતા ચાર્જિંગ નેટવર્કની જાળવણી અને વિશ્વસનીયતા માટે નોંધપાત્ર પડકાર ઊભો કરે છે. ઘણા દૂરના વિસ્તારોમાં, ભારે વરસાદ દરમિયાન પાવર ગ્રીડ ઘણીવાર અસ્થિર હોય છે, અને કેટલાક હોટેલ ઓપરેટરોએ સેવા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ જનરેટર પર આધાર રાખવો પડ્યો હોવાનું જણાવ્યું છે, જે અસ્થાયી રૂપે ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના ઉપયોગના પર્યાવરણીય લાભને નકારે છે.
ખાનગી કંપનીઓ અને નિયમનકારી પગલાં
પ્રોજેક્ટને આગળ ધપાવવા માટે, રાજ્યએ Jio-BP, EVI Technologies, અને Electroweb જેવી ખાનગી સંસ્થાઓને ચાર્જિંગ હબ વિકસાવવા માટે જોડ્યા છે. વધુમાં, રાજ્ય સરકારે 17મા સુધારા નિયમો, 2026 રજૂ કર્યા છે, જે નવા વાણિજ્યિક, જાહેર અને રિયલ એસ્ટેટ પ્રોજેક્ટ્સમાં EV ચાર્જિંગ સ્ટેશનની સ્થાપના ફરજિયાત બનાવે છે. આ નિયમન હોટેલો દ્વારા સ્વૈચ્છિક અપનાવવા ઉપરાંત, ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ફરજિયાત બેઝલાઇન બનાવવાનો હેતુ ધરાવે છે. તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે રાજ્યએ જાહેર પરિવહનના પ્રયાસોમાં પણ વધારો કર્યો છે, જેમાં હિમાચલ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશને જુલાઈ 2026 ના અંતમાં 297 નવી ઇલેક્ટ્રિક બસો ઉમેરી છે, જેનાથી કુલ ઇલેક્ટ્રિક ફ્લીટ 400 થી વધુ બસો થઈ ગઈ છે.
નાણાકીય અવરોધો અને ભવિષ્યનું દ્રષ્ટિકોણ
નાણાકીય અવરોધો રાજ્ય માટે એક મુખ્ય નિરીક્ષણ બિંદુ રહે છે. વહીવટીતંત્ર હાલમાં તાજેતરના ચોમાસા સંબંધિત નુકસાનની આર્થિક અસરનું સંચાલન કરી રહ્યું છે, જેના કારણે અંદાજિત ₹8,300 કરોડ થી વધુનું નુકસાન થયું છે. રાજ્યના ખજાના પર આ નાણાકીય દબાણ સરકારી સબસિડી અથવા જાહેર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચની ગતિને પ્રભાવિત કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, ખર્ચને સરભર કરવા માટે નવા વાહન પ્રવેશ કર (Vehicle Entry Tax) ની રજૂઆતે સ્થાનિક પર્યટન અને આતિથ્ય ક્ષેત્ર તરફથી ટીકાઓ મેળવી છે, જે આવક પેદા કરવા અને રાજ્યની બજેટ-સભાન પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણ જાળવી રાખવા વચ્ચે નાજુક સંતુલન બનાવે છે.
આ કોરિડોરની લાંબા ગાળાની સફળતા રાજ્ય કેવી રીતે અત્યંત હવામાન સામે માળખાકીય સ્થિતિસ્થાપકતાનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરી શકે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારો અને ઉદ્યોગ નિરીક્ષકો સંભવતઃ 41 આયોજિત સ્થળોના પૂર્ણ થવાના દર અને વીજ પુરવઠાની વિશ્વસનીયતા સુધરે છે કે કેમ તેનું નિરીક્ષણ કરશે, કારણ કે આ પરિબળો નક્કી કરશે કે આ પહેલ ઉચ્ચ-મૂલ્યવાળા પ્રવાસી ટ્રાફિકને સફળતાપૂર્વક આકર્ષિત કરશે કે નહીં.