Whalesbook
Niche Travel દ્વારા વૃદ્ધિને વેગ
EY-FICCI ના એક નવા રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય પ્રવાસન ક્ષેત્ર ખાસ કરીને ઇવેન્ટ, ફૂડ (culinary), આધ્યાત્મિક, વેલનેસ અને પ્રકૃતિ આધારિત પ્રવાસન જેવા niche સેગમેન્ટમાં મજબૂત વિકાસની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ ક્ષેત્રો સ્થાનિક અર્થતંત્રને નોંધપાત્ર રીતે પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
રિપોર્ટમાં ઇવેન્ટ અને કોન્સર્ટ ટુરિઝમને માંગના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમદાવાદમાં કોલ્ડપ્લે (Coldplay) ના કોન્સર્ટે હોસ્પિટાલિટી, પરિવહન અને રિટેલ સહિતના ક્ષેત્રો પર ₹૬૪૧ કરોડ ($68.6 મિલિયન) ની આર્થિક અસર ઊભી કરી હોવાનો અંદાજ છે. MICE (Meetings, Incentives, Conferences, and Exhibitions) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે આવા કાર્યક્રમોને જોડીને ભારતને મનોરંજન અને બિઝનેસ હબ તરીકે વિકસાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત, આધ્યાત્મિક, વેલનેસ, વન્યજીવન, પ્રકૃતિ, સ્પેસ, મહિલા-કેન્દ્રિત, ગોલ્ફ અને સ્પોર્ટ્સ ટુરિઝમ જેવા ક્ષેત્રો પણ ખૂબ જ આશાસ્પદ છે. યોગ, ધ્યાન અને આયુર્વેદમાં ભારતની મજબૂતી, તેમજ તેની વૈવિધ્યસભર જૈવવિવિધતા અનન્ય લાભ પ્રદાન કરે છે.
વૈશ્વિક પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં પાછળ
જોકે, niche સેગમેન્ટની આ સંભાવનાઓ હોવા છતાં, એકંદર વિદેશી પ્રવાસીઓની આવકમાં ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ પાછળ છે. ૨૦૨૪ માં, ભારતમાં આશરે ૯૯ લાખ (9.9 મિલિયન) વિદેશી પ્રવાસીઓ આવ્યા. આ સંખ્યા રોગચાળા પછીની રિકવરી અને વૃદ્ધિ દર્શાવે છે, પરંતુ તે હજુ પણ ઘણા દેશો કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછી છે. ઉદાહરણ તરીકે, સ્પેને ૨૦૨૪ માં લગભગ ૯.૪ કરોડ (94 million) આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓનું સ્વાગત કર્યું, જ્યારે ફ્રાન્સમાં ૧૦ કરોડ (100M+) થી વધુ પ્રવાસીઓ આવ્યા હતા. એશિયાઈ સ્પર્ધક થાઈલેન્ડે તે વર્ષે ૩.૫૫ કરોડ (35.5 million) થી વધુ પ્રવાસીઓની યજમાની કરી હતી. વૈશ્વિક આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસી આવકમાં ભારતનો હિસ્સો માત્ર ૧.૪% થી ૧.૫% ની આસપાસ રહેલો છે.
વૈશ્વિક આકર્ષણ માટેના અવરોધો
ભારતની આકાંક્ષાઓને અવરોધતા અનેક માળખાકીય નબળાઈઓ યથાવત છે. મુખ્ય પડકારોમાં અપૂરતું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, હોટેલ રૂમની અછત અને અસ્તવ્યસ્ત પરિવહન વ્યવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે, જે મુસાફરીમાં વિલંબનું કારણ બને છે. જોકે ભારત કિંમતની દ્રષ્ટિએ સ્પર્ધાત્મક માનવામાં આવે છે, તેમ છતાં મુસાફરી અને રહેઠાણનો એકંદર ખર્ચ પડોશી દેશો કરતાં વધુ હોઈ શકે છે, જે સંભવિત પ્રવાસીઓને નિરુત્સાહિત કરે છે. જટિલ અને સમય માંગી લેતી નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓ પણ રોકાણ અને સ્પર્ધાત્મકતાને અવરોધે છે. સુરક્ષા જોખમો અને પર્યાવરણીય ચિંતાઓ પણ પડકારો વધારે છે.
વૃદ્ધિની સંભાવનાઓ
આ પડકારો છતાં, ભારતીય પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિનો અંદાજ છે. વર્લ્ડ ટ્રાવેલ & ટુરિઝમ કાઉન્સિલ (WTTC) એ ૨૦૨૪ માં ક્ષેત્રના GDP ફાળાને ₹૨૧.૧૫ ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાની અને ૨૦૩૪ સુધીમાં ₹૪૩.૨૫ ટ્રિલિયન સુધી વધવાની આગાહી કરી છે, જે લગભગ ૬.૩ કરોડ (63 million) નોકરીઓને ટેકો આપશે. સરકારનો લક્ષ્યાંક આગામી દાયકામાં પ્રવાસનનો GDP ફાળો બમણો કરીને ૧૦% કરવો અને ૨૦૪૭ સુધીમાં ૧૦ કરોડ (100 million) આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓને આકર્ષવાનો છે. આ મહત્વાકાંક્ષી ભવિષ્ય હાંસલ કરવા માટે, ભારતે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના અંતરને દૂર કરવું પડશે, વૈશ્વિક ધોરણો સાથે મેળ ખાતી સેવા ગુણવત્તામાં સુધારો કરવો પડશે અને વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય મુલાકાતીઓને આકર્ષવા માટે તેની અનન્ય niche ઓફરિંગનો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવો પડશે.