ભારતીય ટેક્સટાઈલ સેક્ટર: યુએસ ટેરિફ ઘટ્યા, પણ વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં તેજી!

ટેરિફમાં રાહત અને વધતી સ્પર્ધા

જાન્યુઆરી મહિનામાં, યુએસ ટેરિફને કારણે ભારતીય ટેક્સટાઈલ અને એપેરલ નિકાસમાં વર્ષ-દર-વર્ષ 3.75% નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ ટેરિફ ફેબ્રુઆરી 7, 2026 સુધી અમલમાં હતા. હવે યુએસ દ્વારા આ ટેરિફમાં ઘટાડો કરવામાં આવતા, ભારતીય નિકાસકારોની સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો થવાની અને નિકાસને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે. ખાસ કરીને, અમુક શ્રેણીઓમાં 50% સુધી પહોંચી ગયેલા ટેરિફથી છુટકારો મળ્યો છે.

જોકે, આ રાહત એવા સમયે આવી છે જ્યારે વૈશ્વિક વેપાર વાતાવરણ વધુ ને વધુ સ્પર્ધાત્મક બની રહ્યું છે. વિયેતનામ જેવા દેશો તેમના વિસ્તૃત ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ (FTAs) નો લાભ લઈને 2026 સુધીમાં $50 બિલિયન સુધીની નિકાસ પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. બાંગ્લાદેશ પણ EU બજારમાં મજબૂત સ્થિતિ જાળવી રહ્યું છે, જોકે ત્યાં ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ ઉપરાંત, યુએસ પણ નવી મધ્યમ વેપાર નીતિ હેઠળ ભારતીય ટેક્સટાઈલ પર 18% ના દરે ટેરિફ લગાવી રહ્યું છે. આ જટિલ પરિસ્થિતિમાં, ભારતીય નિકાસકારોને વૈશ્વિક ખરીદદારોની બદલાતી સોર્સિંગ વ્યૂહરચનાઓ અને માંગમાં ફેરફારનો સામનો કરવો પડશે.

વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા અને બદલાતા સેક્ટરલ ટ્રેન્ડ્સ

વર્ષ 2025-26 માટે ભારતીય ટેક્સટાઈલ સેક્ટરની નિકાસ $37 બિલિયન રહેવાનો અંદાજ છે, પરંતુ તેને વિયેતનામ, બાંગ્લાદેશ અને ચીન જેવા દેશો તરફથી તીવ્ર સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ચીનની નિકાસ 2025 માં 2.42% ઘટીને $293.77 બિલિયન થઈ હોવા છતાં, 2026 માટે $285 બિલિયન નું લક્ષ્ય રાખે છે. બીજી તરફ, વૈશ્વિક સ્તરે મેન-મેઇડ ફાઇબર (MMF) નો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે, જે ઉત્પાદનનો લગભગ 75% હિસ્સો ધરાવે છે. ભારતમાં, જાન્યુઆરીમાં MMF યાર્ન, કાપડ અને મેડ-અપ્સ સેગમેન્ટમાં 1.01% ની વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી, જ્યારે કોટન-આધારિત ઉત્પાદનોમાં ઘટાડો થયો હતો.

ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલ્સ એક આશાસ્પદ ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, જે 2026 સુધીમાં ભારતમાં $45 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. સરકાર પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ અને PM MITRA પાર્ક જેવી પહેલો દ્વારા MMF અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલ્સને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. ભારતીય ટેક્સટાઈલ બજારનું એકંદર મૂલ્ય 2025 માં આશરે $152.40 બિલિયન હતું અને 2034 સુધીમાં 3.83% ના CAGR થી વધવાની ધારણા છે.

સરકારી પહેલો અને ભાવિ પડકારો

કેન્દ્ર સરકાર ટેક્સટાઈલ મંત્રાલય માટે યુનિયન બજેટ 2025-26 માં ₹5,272 કરોડ ની ફાળવણી કરી છે, જે નિકાસ પ્રોત્સાહન કાર્યક્રમો અને FTA વાટાઘાટોને ટેકો આપશે.

જોકે, આ સકારાત્મક વિકાસ વચ્ચે પણ, ઉદ્યોગ સામે મોટા પડકારો યથાવત છે. વૈશ્વિક ખરીદદારો હવે એક જ દેશ પર નિર્ભરતા ઘટાડી રહ્યા છે અને સોર્સિંગમાં વૈવિધ્યકરણને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે. વિયેતનામ જેવા દેશો FTA દ્વારા બજારમાં મજબૂત પકડ બનાવી રહ્યા છે. બાંગ્લાદેશમાં ભાવની સ્પર્ધા પણ એક મુખ્ય ચિંતા છે, જે ભારતીય નિકાસકારો પર દબાણ લાવી શકે છે. MMF સેગમેન્ટ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે, પરંતુ ભારતના પરંપરાગત કોટન સેક્ટરની વૈશ્વિક માંગમાં ઘટાડો ચિંતાનો વિષય છે. જ્યુટ અને હસ્તકલા જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

ભવિષ્યનું ચિત્ર

ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો 2026 માં માંગમાં સાવચેતીભર્યા સુધારાની આગાહી કરી રહ્યા છે. MMF અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલ્સ વૃદ્ધિના મુખ્ય ક્ષેત્રો બની રહેશે. 2030-31 સુધીમાં $100 બિલિયન નિકાસના મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે, ભારતે હાલના વૃદ્ધિ દર કરતાં વધુ ઝડપી ગતિએ વિકાસ કરવાની જરૂર પડશે.