Whalesbook
સરકારે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાના ત્રીજા રાઉન્ડ હેઠળ ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માટે 52 નવા એપ્લિકેશન્સને મંજૂરી આપી છે. આ મંજૂરીઓ સાથે, મેનમેડ ફાઇબર (MMF) એપેરલ માટે 5, MMF ફેબ્રિક્સ માટે 19, ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલ્સ માટે 18 અને મલ્ટીપલ સેગમેન્ટ્સ માટે 10 એપ્લિકેશન્સનો સમાવેશ થાય છે. આ એપ્લિકેશન્સ દ્વારા કુલ ₹6,708 કરોડ નું રોકાણ અને ₹21,186 કરોડ નું અપેક્ષિત ટર્નઓવર પ્રાપ્ત થશે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવાનો અને ભારતની વૈશ્વિક બજાર સ્થિતિને સુધારવાનો છે.
જોકે, વાસ્તવિક રીતે જોઈએ તો, FY26 ના પ્રથમ ત્રણ ક્વાર્ટરમાં PLI સહભાગી કંપનીઓ દ્વારા થયેલું વાસ્તવિક રોકાણ માત્ર ₹944.48 કરોડ રહ્યું છે, જે ₹4,473 કરોડ ના ટર્નઓવર અને ₹363.55 કરોડ ની નિકાસ સાથે આવ્યું છે. પ્રતિબદ્ધ અને વાસ્તવિક આંકડાઓ વચ્ચેનો આ તફાવત અમલીકરણમાં એક મહત્વપૂર્ણ અંતર દર્શાવે છે જેના પર ઝીણવટભરી નજર રાખવાની જરૂર છે.
PLI યોજના એક મોટો ટેકો પૂરો પાડે છે, પરંતુ ભારતીય ટેક્સટાઇલ સેક્ટર વૈશ્વિક સ્તરે કડક સ્પર્ધાનો સામનો કરી રહ્યું છે. ચીન વૈશ્વિક ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ નિકાસ બજારમાં આશરે 30-40% હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે ભારતનો હિસ્સો માત્ર 4% ની આસપાસ છે. બાંગ્લાદેશ અને વિયેતનામ જેવા દેશો નીચા ઉત્પાદન ખર્ચ, વધુ લવચીક શ્રમ કાયદાઓ અને યુરોપિયન બજારો સુધી શ્રેષ્ઠ વેપાર પહોંચનો લાભ ઉઠાવી રહ્યા છે. બાંગ્લાદેશ, ઉદાહરણ તરીકે, નોંધપાત્ર રીતે નીચા મજૂરી ખર્ચ અને EU માં ડ્યુટી-ફ્રી પહોંચ ઓફર કરે છે.
આ પડકારો વચ્ચે, ભારતીય ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ મજબૂત સ્થાનિક માંગ, વધતી જતી ડિસ્પોઝેબલ આવક અને બદલાતી જીવનશૈલીની આકાંક્ષાઓથી પ્રેરિત છે. ખાસ કરીને ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલ્સ સેગમેન્ટ એક મહત્વપૂર્ણ વૃદ્ધિ એન્જિન તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. જોકે, કાચા માલના ભાવમાં અસ્થિરતા, જટિલ લોજિસ્ટિક્સ અને વધતા ઉર્જા ખર્ચ જેવા અવરોધો પણ યથાવત છે. PLI યોજનાની સફળતા માત્ર રોકાણ આકર્ષવા પર જ નહીં, પરંતુ ઘરેલું ઉત્પાદકોને કિંમત અને કાર્યક્ષમતા પર વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા સક્ષમ બનાવવા પર પણ નિર્ભર રહેશે. સરકારે જાહેર કરેલા લક્ષ્યાંકોને વાસ્તવિકતામાં પરિવર્તિત કરવા માટે યોજનાના અસરકારક અમલીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે અને નીતિના ઉદ્દેશ્યો તથા જમીની સ્તરના અમલીકરણ વચ્ચેના અંતરને ઘટાડવું પડશે.