નીતિ આયોગના પૂર્વ વાઇસ ચેરમેન Rajiv Kumar એ **$145 અબજ**ના 'યુનિવર્સલ સર્વિસ ઓબ્લિગેશન' (USO) ફંડનો ઉપયોગ દેશી ખાનગી ટેલિકોમ કંપનીઓને મદદ કરવા માટે કરવાની માંગ કરી છે, જેથી તેઓ Starlink જેવી વૈશ્વિક કંપનીઓ સામે મજબૂતીથી સ્પર્ધા કરી શકે.
શું છે આ સમગ્ર પ્લાન?
નીતિ આયોગના પૂર્વ વાઇસ ચેરમેન Rajiv Kumar એ સરકારને સૂચન કર્યું છે કે $145 અબજનું USO ફંડ હવે માત્ર ગ્રામીણ કનેક્ટિવિટી પૂરતું સીમિત ન રહેતા, સ્પેસ-બેઝ્ડ કોમ્યુનિકેશન નેટવર્ક વિકસાવવા માટે વાપરવું જોઈએ. આ વ્યૂહરચના પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય Bharti Airtel અને Reliance Jio જેવી ભારતીય કંપનીઓને આર્થિક પ્રોત્સાહન આપીને Elon Musk ની Starlink સામે એક સક્ષમ સ્વદેશી વિકલ્પ તૈયાર કરવાનો છે.
રેગ્યુલેટરી પ્રોસેસ અને વર્તમાન સ્થિતિ
ભારતીય સેટેલાઇટ બ્રોડબેન્ડ સેક્ટરમાં હાલમાં સુરક્ષા અને નિયમનકારી મંજૂરીઓ પર ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. કમ્યુનિકેશન મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે Starlink, Jio Satellite Communications, અને Eutelsat OneWeb સહિત તમામ કંપનીઓ માટે નિયમો એકસમાન છે. અત્યાર સુધી, Jio અને Airtel પાસે GMPCS લાયસન્સ છે, જે સેટેલાઇટ સેવાઓ માટે અનિવાર્ય છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ સેક્ટરમાં રોકાણ કરતા પહેલા અમુક પાસાઓ સમજવા જરૂરી છે:
- મંજૂરીમાં વિલંબ: ડેટા સુરક્ષા અને કડક સુરક્ષા માપદંડોને લીધે લાઇસન્સિંગમાં લાંબો સમય લાગી શકે છે.
- સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી: સ્પેક્ટ્રમ કેવી રીતે ફાળવવામાં આવશે તે અંગેના નિયમો હજુ સ્પષ્ટ થવાના બાકી છે, જે કંપનીઓના કોમર્શિયલ રોલઆઉટ પર અસર કરી શકે છે.
- ARPU અને ખર્ચ: સેટેલાઇટ ઈન્ટરનેટ માટેનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખૂબ મોંઘું છે, જે ટેલિકોમ કંપનીઓના કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (Capex) અને ARPU પર દબાણ લાવી શકે છે.