વારાણસી શહેરમાં હવે AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) આધારિત સેન્સર અને કલર-કોડેડ નેવિગેશન સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાશી વિશ્વનાથ મંદિર પાસે પ્રવાસીઓની જંગી ભીડને વ્યવસ્થિત કરવાનો છે, જે વર્ષ **2025** માં **17 કરોડ** કરતાં વધુ રહી હતી. Toyota Mobility Foundation દ્વારા આયોજિત $3 મિલિયન Sustainable Cities Challenge ના વિજેતાઓ CityFlow અને Janjatra આ ટેકનોલોજી પૂરી પાડશે.
AI દ્વારા ભીડનું રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ
વારાણસી શહેર લાખો યાત્રાળુઓ અને પ્રવાસીઓના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરવા માટે આધુનિક ટેકનોલોજીનો સહારો લઈ રહ્યું છે. શહેરની વસ્તી માત્ર 36 લાખ છે, પરંતુ વર્ષ 2025 માં અહીં 17 કરોડ થી વધુ પ્રવાસીઓએ મુલાકાત લીધી હતી. આ જંગી સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને, હવે AI-ડ્રાઈવન મોબિલિટી પ્લેટફોર્મ અને ઓટોમેટેડ વેફાઇન્ડિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે. આ ટેકનોલોજી Toyota Mobility Foundation દ્વારા આયોજિત $3 મિલિયન Sustainable Cities Challenge ના વિજેતાઓ છે.
CityFlow: ભીડનું વિશ્લેષણ અને ચેતવણી
CityFlow, જે CityData.AI અને Nippon Koei દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે, તે રાહદારીઓની ગીચતા પર નજર રાખે છે. આ સિસ્ટમ 'સિટી સેન્સર્સ' ના નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને ભીડ કેવી રીતે આગળ વધી રહી છે તેનું રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ કરે છે. સેન્સર્સ દ્વારા એકત્રિત કરાયેલો ડેટા એનાલિટિક્સ એન્જિન દ્વારા પ્રોસેસ થાય છે, જે Dashasamegh Ghat કે Gadoliya જેવા મુખ્ય સ્થળોએ ક્યારે ગીચતા ગંભીર બની શકે છે તેની આગાહી કરી શકે છે. આ આગાહીઓને કારણે, અધિકારીઓને ઓટોમેટેડ એલર્ટ્સ મળશે, જેથી પોલીસ અને ઇમરજન્સી સેવાઓ ઘટનાઓ બને તે પહેલાં ચોક્કસ હાઈ-ટ્રાફિક વિસ્તારોમાં સંસાધનો ખસેડી શકે. હાલમાં આઠ સ્થળોએ કાર્યરત આ પ્રોજેક્ટ, સેન્સર નેટવર્કને 50 અને અંતે 100 સ્થળો સુધી વિસ્તારવાની યોજના ધરાવે છે.
Janjatra: રંગ-કોડેડ માર્ગદર્શનથી ભીડ ઘટાડવી
મોનિટરિંગ સિસ્ટમ ઉપરાંત, Janjatra નામની બીજી સિસ્ટમ, જે The Urbanizer દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે, તે રાહદારીઓના પ્રવાહ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ સિસ્ટમ ઓછા ગીચ માર્ગો પર પ્રવાસીઓને માર્ગદર્શન આપવા માટે રંગ-કોડેડ સંકેતોનો ઉપયોગ કરે છે, જે કાશી વિશ્વનાથ મંદિર તરફ જતા મુખ્ય માર્ગો પરનું દબાણ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, પીળા સંકેતો મુખ્ય મંદિર માર્ગ સૂચવી શકે છે, જ્યારે વાદળી અને લાલ સંકેતો ઘાટ અને બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ દર્શાવશે. આ સિસ્ટમ CCTV દ્વારા લેન ડેન્સિટીનું મોનિટરિંગ કરતી ડિજિટલ લેયર દ્વારા પણ સપોર્ટેડ છે. જો કોઈ ચોક્કસ માર્ગ ખૂબ ગીચ બની જાય, તો ડિજિટલ સાઇનેજ આપમેળે રાહદારીઓને વૈકલ્પિક, ઓછા ગીચ માર્ગો સૂચવી શકે છે.
ભંડોળ અને લાંબા ગાળાનો અમલ
Toyota Mobility Foundation એ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપિત કરવા માટે આ ટેકનોલોજી પ્રદાતાઓને એક વર્ષના સમયગાળા માટે ભંડોળ પૂરું પાડવાનું વચન આપ્યું છે. પ્રારંભિક ડિપ્લોયમેન્ટ ઉપરાંત, ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય સરકારે આ ટેકનોલોજીના વ્યાપક અમલીકરણને સમર્થન આપવામાં રસ દર્શાવ્યો છે. રોકાણકારો માટે, મુખ્ય નિરીક્ષણ એ રહેશે કે આ સિસ્ટમ હાલના મ્યુનિસિપલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે કેટલી સારી રીતે સંકલિત થઈ શકે છે અને ભારતના અન્ય ઉચ્ચ-ટ્રાફિક ધાર્મિક અને પ્રવાસી હબમાં આ મોબિલિટી સોલ્યુશન્સને સ્કેલ કરવાની સંભાવના શું છે. શહેર તેની ઐતિહાસિક ઓળખ અને આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂરિયાતો વચ્ચે સંતુલન જાળવી રહ્યું છે, ત્યારે આ પ્રોજેક્ટની સફળતા શહેરી મોબિલિટી મેનેજમેન્ટમાં જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી માટે એક મોડેલ તરીકે સેવા આપી શકે છે.