અમેરિકાની ફેડરલ કોર્ટે Flock Safety ના લાયસન્સ પ્લેટ ટ્રેકિંગ સિસ્ટમના ઉપયોગ સામે લાલ આંખ કરી છે. કોર્ટે વોરંટ વગર આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવો તે બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે, જે હવે આ પ્રાઈવેટ સર્વેલન્સ કંપની માટે મોટો કાયદાકીય પડકાર બની ગયો છે.
અમેરિકાની એક ફેડરલ કોર્ટે ક્રિમિનલ તપાસમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ઓટોમેટેડ સર્વેલન્સ ટેકનોલોજીને લઈને એક મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. ઉત્તર ઓક્લાહોમાની ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટના જજ સારા ઈ. હિલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, Flock Safety ના ઓટોમેટેડ લાયસન્સ પ્લેટ રીડર (ALPR) ડેટાબેઝ દ્વારા વોરંટ વગર કોઈ પણ વ્યક્તિની એક મહિના સુધી હિલચાલ ટ્રેક કરવી તે બંધારણના ચોથા સુધારાનું (Fourth Amendment) ઉલ્લંઘન છે.
કાયદાકીય ગૂંચ અને પુરાવાઓનું મહત્વ
આ આખો મામલો તુલસા, ઓક્લાહોમામાં ડ્રગ ટ્રાફિકિંગના એક કેસ સાથે જોડાયેલો છે. કોર્ટે નિર્ણય આપ્યો છે કે, વોરંટ વિના ડેટાબેઝ દ્વારા વ્યક્તિનો પ્રવાસ ઇતિહાસ તૈયાર કરવો તે ગેરબંધારણીય છે. પરિણામે, આ પદ્ધતિથી મેળવેલા તમામ પુરાવાઓને કોર્ટે અમાન્ય ગણ્યા છે. કાયદાકીય ભાષામાં જેને 'ફ્રૂટ ઓફ ધ પોઈઝનસ ટ્રી' (Fruit of the poisonous tree) કહેવાય છે, તે મુજબ જો ડેટા એકત્ર કરવાની રીત જ ગેરકાયદેસર હોય, તો તેનાથી મળેલા પુરાવા પણ કોર્ટમાં ટકી શકતા નથી.
રેગ્યુલેટરી દબાણ અને બિઝનેસ પર અસર
Flock Safety એ ખાનગી કંપની હોવા છતાં, તેના બિઝનેસ મોડલ પર હવે ચારેબાજુથી દબાણ વધી રહ્યું છે. અમેરિકાના અનેક શહેરોએ પ્રાઈવસીના મુદ્દે કંપની સાથેના પોતાના કોન્ટ્રાક્ટ રદ કરી દીધા છે અથવા અટકાવી દીધા છે. આટલું જ નહીં, સેનેટર બર્ની સેન્ડર્સ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલ 'Block Flock Act' જેવો કાયદો જો પસાર થાય, તો ફેડરલ એજન્સીઓ માટે આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવો લગભગ અશક્ય બની જશે. આ વધતા દબાણને પગલે કંપનીએ અત્યારે આંતરિક પુનર્ગઠન (Restructuring) શરૂ કર્યું છે અને કર્મચારીઓને સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિના વિકલ્પો પણ આપ્યા છે.
ભવિષ્ય માટે શું જોવું?
આ ટેકનોલોજી અને સર્વેલન્સ સેક્ટરમાં રોકાણકારો માટે આ એક ચેતવણી સમાન છે. આગામી સમયમાં અન્ય કોર્ટો પણ આ જ પ્રકારનો અભિગમ અપનાવે છે કે નહીં, તે જોવું ખૂબ મહત્વનું રહેશે. જો સમાન ચુકાદાઓ વધશે, તો પ્રાઈવેટ ડેટાબેઝના આધારે મેળવેલા પુરાવાઓનું મહત્વ ઘટશે અને કંપનીના બિઝનેસ મોડલની સ્થિરતા પર મોટું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.