Semicon India 2026: સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે ભારતની મોટી છલાંગ, આયાત ઘટાડવા પર મુખ્ય ભાર

સેમિકન્ડક્ટર મિશન અને ભારતની તૈયારીઓ

૧૭ થી ૧૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ દરમિયાન નવી દિલ્હીના યશોભૂમિ ખાતે 'Semicon India 2026'નું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ સમિટમાં ૫૦૦ થી વધુ પ્રદર્શકો અને ૨૪૦ થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ ભાગ લેશે, જે ભારત સેમિકન્ડક્ટર મિશન અને Semicon 2.0 રોડમેપને કેવી રીતે આગળ ધપાવી રહ્યું છે તેનું નિદર્શન કરશે.

આયાત પર નિર્ભરતા અને પડકારો

ભારત હાલમાં પોતાની સેમિકન્ડક્ટર જરૂરિયાતોના આશરે ૯૫% હિસ્સાની આયાત કરે છે. જેમ જેમ ભારતમાં મોબાઈલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ હાર્ડવેરનું ઉત્પાદન વધી રહ્યું છે, તેમ તેમ કાચા માલ (raw materials) ની અછત એક મોટો પડકાર બની રહી છે. ઉત્પાદન અટકે નહીં તે માટે ભારતીય ઉત્પાદકો વૈશ્વિક સપ્લાયર્સ પર નિર્ભર છે, જેમાં ચીન પણ સામેલ હોઈ શકે છે. જોકે, આ બાબત ભારતની સ્વનિર્ભરતાની નીતિ અને ચીન પર નિર્ભરતા ઘટાડવાના વ્યૂહાત્મક લક્ષ્ય સાથે સંઘર્ષ ઉભો કરી શકે છે.

વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને 'China+1' વ્યૂહરચના

સરકાર આ જોખમોને ઘટાડવા માટે અમેરિકા, જાપાન અને નેધરલેન્ડ્સ જેવી દેશો સાથે ભાગીદારી કરી રહી છે, જેમાં ખાસ કરીને ASML જેવી કંપનીઓ સાથેના કરારો મહત્વના છે. 'China+1' વ્યૂહરચના હેઠળ, ભારત હવે એવી ક્ષમતા વિકસાવી રહ્યું છે જે લાંબા ગાળે આંતરરાષ્ટ્રીય હબ સાથે સ્પર્ધા કરી શકે.

રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?

રોકાણકારોએ આગામી સમયમાં સરકારી પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ હેઠળ શરૂ થતા પ્રોજેક્ટ્સ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ. કાચા માલની સપ્લાય ચેઇનમાં વિવિધતા અને સ્થાનિક સ્તરે કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ કેટલું ઝડપથી સ્કેલ થાય છે, તેના પર જ આ સેક્ટરનું ભવિષ્ય અને નફો નિર્ભર રહેશે.