Sarvam AI ના CEO પ્રત્યુષ કુમારે વિદેશી AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરની વધુ પડતી નિર્ભરતા સામે લાલબત્તી ધરી છે. Zoho ના શ્રીધર વેમ્બુના સમર્થન સાથે હવે ભારતમાં સ્વદેશી 'ફુલ-સ્ટેક' AI બનાવવાની માંગ તેજ બની છે, જેની અસર આગામી સમયમાં ભારતીય ટેક કંપનીઓના કેપિટલ ખર્ચ પર પડી શકે છે.
'ડિજિટલ કોલોની' બનવાનો ખતરો
Sarvam AI ના કો-ફાઉન્ડર અને CEO પ્રત્યુષ કુમારે Zoholics કોન્ફરન્સમાં એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે, જો ભારત પોતાની AI સિસ્ટમ બનાવવાને બદલે માત્ર વિદેશી ટેકનોલોજી પર નિર્ભર રહેશે, તો દેશ એક 'ડિજિટલ કોલોની' જેવી સ્થિતિમાં આવી જશે, જ્યાં ડેટા અને કંટ્રોલ બંને વિદેશી કંપનીઓના હાથમાં હશે.
શું છે ફુલ-સ્ટેક AI મોડેલ?
કુમારના મતે, કંપનીઓએ માત્ર ઉપરછલ્લી એપ્સ બનાવવાને બદલે પોતાની 'ફુલ-સ્ટેક' AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવી જોઈએ. આમાં ફાઉન્ડેશન મોડલ્સથી લઈને ઇન્ફરન્સ લેયર સુધીનું બધું જ કંપનીના પોતાના કંટ્રોલમાં હોય છે. જોકે આમાં શરૂઆતનો ખર્ચ ખૂબ જ વધારે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે વિદેશી કંપનીઓની મોનોપોલી તોડવામાં અને વેલ્યુ જાળવવામાં મદદરૂપ થશે.
શ્રીધર વેમ્બુનો મત અને IT સેક્ટર માટે ચેલેન્જ
Zoho ના સ્થાપક શ્રીધર વેમ્બુએ પણ આ અભિયાનને ટેકો આપ્યો છે. તેમણે સેમિકન્ડક્ટર્સ અને રોબોટિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ ભારતની સ્વદેશી ક્ષમતા વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે.
રોકાણકારો માટે આ એક મિશ્ર સંકેત છે. ભારતીય IT સર્વિસ કંપનીઓ અત્યારે વૈશ્વિક AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી રહી છે. પરંતુ જો તેઓ 'સોવરિન AI' તરફ વળે છે, તો ગ્રાફિકલ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ (GPUs), ડેટા સેન્ટર્સ અને R&D પાછળ ભારે મૂડીરોકાણ (Capex) કરવું પડશે. આ વધારાના ખર્ચને કારણે કંપનીઓના ટૂંકા ગાળાના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે. શેરધારકોએ હવે એ જોવું પડશે કે ભારત સરકારનું 'India AI Mission' અને કંપનીઓનું આ રોકાણ કેવી રીતે સંતુલન જાળવે છે.