OpenAI એ દાવો કર્યો છે કે ચીનની કંપનીઓ DeepSeek અને Moonshot AI એ તેમની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને પોતાના મોડેલ્સ ટ્રેઈન કર્યા છે. આ 'મોડેલ ડિસ્ટિલેશન' ની ઘટનાથી ગ્લોબલ AI સેક્ટરમાં ઈન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી (IP) ના જોખમો વધી ગયા છે.
શું છે આ 'મોડેલ ડિસ્ટિલેશન' વિવાદ?
OpenAI એ જાહેરમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે ચીનની ડેવલપર કંપનીઓ DeepSeek અને Moonshot AI એ તેમના GPT-6 Astra ના આઉટપુટનો ઉપયોગ પોતાના AI મોડેલ્સને ટ્રેઈન કરવા માટે કર્યો છે. ટેકનિકલ ભાષામાં આને 'મોડેલ ડિસ્ટિલેશન' કહેવાય છે, જેમાં એક સામાન્ય મોડેલને શક્તિશાળી મોડેલના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને ઝડપથી સક્ષમ બનાવવામાં આવે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ એક વિદ્યાર્થી દ્વારા બીજા નિષ્ણાત વિદ્યાર્થીનું હોમવર્ક નકલ કરવા જેવું છે, જેથી ઓછા ખર્ચે અને ઝડપથી પરિણામ મેળવી શકાય.
કંપનીઓના મોડેલ પર અસર
આ આક્ષેપો મુજબ, Moonshot Kimi K3.1 Pro અને DeepSeek V4.1-Flash 1017 જેવા પ્રોડક્ટ્સને OpenAI ના ડેટાના આધારે બહેતર બનાવવામાં આવ્યા છે. જુલાઈ મહિનામાં શરૂ થયેલા ડેટા-ગેધરિંગ અભિયાનમાં Moonshot AI સાથે જોડાયેલા વ્યક્તિઓની ઓળખ થતા આ સમગ્ર વિવાદે વેગ પકડ્યો છે.
ટેક જગતમાં ખળભળાટ
Google, Anthropic અને OpenAI જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ રિસર્ચ પાછળ અબજો ડોલરનો ખર્ચ કરે છે. તેઓનું માનવું છે કે આવી રીતે ડેટાની ચોરી થવાથી તેમના રોકાણ અને સ્પર્ધાત્મક ફાયદાને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જવાબમાં, Anthropic જેવી કંપનીઓએ હવે સુરક્ષાના સ્તરો વધારી દીધા છે, જેનાથી ડિસ્ટિલેશનના પ્રયાસોમાં 99% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો હોવાનો દાવો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
આ ઘટના વિશ્વભરના ટેક સેક્ટરમાં ચાલી રહેલી AI ડોમિનન્સની રેસ અને વધતા જતા ભૌગોલિક-રાજકીય (US-China) તણાવને સ્પષ્ટ કરે છે. ભવિષ્યમાં ડેટા એક્સેસ અને પ્લેટફોર્મ સુરક્ષાને લઈને કડક નિયમો આવી શકે છે, જે AI કંપનીઓ માટે ઓપરેશનલ ખર્ચ વધારી શકે છે અથવા તો ઈનોવેશનની ગતિને પણ ધીમી કરી શકે છે.