2026 ના એક રિપોર્ટ મુજબ, હવે ભારતીય ડેટા સેન્ટર ઓપરેટર્સ પાવર સપ્લાય કરતા નેટવર્ક સ્પીડને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. આ બદલાવ પાછળનું મુખ્ય કારણ AI ની વધતી માંગ છે, જેણે આખા સેક્ટરનું ચિત્ર બદલી નાખ્યું છે.
ભારતીય ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેક્ટરમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. નવા ડેટા સેન્ટર સાઇટ્સ નક્કી કરવા માટે હવે પાવર સપ્લાય કરતા નેટવર્ક કનેક્ટિવિટી સૌથી મહત્વનું પરિબળ બની ગયું છે. 2026 ના સર્વે મુજબ, આ ટર્નિંગ પોઈન્ટ ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને હાઈ-સ્પીડ ક્લાઉડ સર્વિસની માંગને કારણે આવ્યો છે.
આ બદલાવનું મુખ્ય કારણ?
પરંપરાગત રીતે, પાવર સોર્સ મેળવવો એ સૌથી મોટો પડકાર હતો. પરંતુ હવે 75% ઓપરેટર્સ નેટવર્ક એક્સેસિબિલિટીને પ્રથમ પસંદગી આપી રહ્યા છે, જ્યારે 67% લોકો પાવર પર ધ્યાન આપે છે. આનું મુખ્ય કારણ AI છે, જેનો ડેટા પ્રોસેસિંગ પાવર ઘણો વધારે હોય છે. અગાઉના ડેટા સેન્ટર સેટઅપમાં પ્રતિ રેક 8 થી 10 કિલોવોટ (kW) પાવરની જરૂર પડતી હતી, જે હવે AI-રેડી ફેસિલિટીઝમાં વધીને 30 થી 50 kW સુધી પહોંચી ગઈ છે.
સેક્ટર ગ્રોથ અને રિજનલ કોન્સન્ટ્રેશન
ભારત ઝડપથી ડેટા કેપેસિટી વધારી રહ્યું છે. 2026 ના પ્રથમ છ મહિનામાં દેશની ઓપરેશનલ કેપેસિટી 1.75 ગીગાવોટ (GW) સુધી પહોંચી ગઈ છે અને વર્ષના અંત સુધીમાં તે 2 GW ના આંકડાને આંબી જશે. 2021 થી અત્યાર સુધીમાં આ સેક્ટરમાં $173 અબજ થી વધુનું રોકાણ આવ્યું છે. જોકે, આ કેપેસિટી હજુ પણ મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા મુખ્ય શહેરોમાં કેન્દ્રિત છે, જે કુલ કેપેસિટીના 80% કરતા વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રેગ્યુલેટરી રિસ્ક્સ
આ વૃદ્ધિની સાથે કેટલાક જોખમો પણ છે. પ્રતિ રેક 50 kW સુધીની વધતી જતી પાવર ડેન્સિટી સ્થાનિક વીજ ગ્રીડ પર ભારે દબાણ લાવી રહી છે. વધુમાં, મુંબઈ પરની વધુ પડતી નિર્ભરતા અને વિવિધ રાજ્યોમાં પરમિટ તથા પર્યાવરણીય મંજૂરીઓના અસમાન નિયમો પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ કરી શકે છે. હૈદરાબાદ, બેંગલુરુ અને કોલકાતા જેવા સેકન્ડરી હબ તરફ વિસ્તરણ હવે અનિવાર્ય બન્યું છે.