મુંબઈ હવે ભારતના ડેટા સેન્ટર માર્કેટનું મુખ્ય હબ બની રહ્યું છે. વર્ષ **2030** સુધીમાં મુંબઈની ઇન્સ્ટોલ્ડ કેપેસિટી **52%** થી વધીને **68%** સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જેની પાછળ AI અને ક્લાઉડ એડોપ્શન મુખ્ય કારણ છે.
મુંબઈ ભારતના ડેટા સેન્ટર સેક્ટરમાં પોતાનું પ્રભુત્વ મજબૂત કરી રહ્યું છે. લેટેસ્ટ પ્રોજેક્શન મુજબ, મુંબઈની કુલ કેપેસિટી 2026 ના પ્રથમ છ મહિનામાં 0.9 GW હતી, જે 2030 સુધીમાં વધીને 2 GW ને પાર કરી જશે. આ વૃદ્ધિ દર ભારતના અન્ય ટિયર-વન માર્કેટ્સની સરખામણીમાં ઘણી ઝડપી છે.
AI અને ટેકનોલોજીનો પ્રભાવ
આ તોફાની વૃદ્ધિ પાછળ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) મુખ્ય ચાલક બળ છે. AI વર્કલોડ અને GPU-ઇન્ટેન્સિવ પ્રોસેસિંગ માટે હવે જૂના ડેટા સેન્ટરો કરતા વધુ પાવર ડેન્સિટી અને એડવાન્સ્ડ કુલિંગ સિસ્ટમની જરૂર પડે છે. આ કારણે હવે કંપનીઓ સામાન્ય કોલોકેશન પ્રોજેક્ટ્સને બદલે હાઈ-કેપેસિટી કેમ્પસ ડિઝાઇન તરફ વળી રહી છે.
નવો હબ: નવી મુંબઈ અને થાણે-બેલાપુર
મુંબઈના મુખ્ય વિસ્તારોમાં જગ્યાની અછતને કારણે, હવે નવી મુંબઈ અને થાણે-બેલાપુર કોરિડોર ડેટા સેન્ટર માટે સૌથી પસંદગીના વિસ્તારો બન્યા છે. અહીં વિશાળ જમીન અને સબસી કેબલ કનેક્ટિવિટી ઉપલબ્ધ હોવાથી આ વિસ્તાર એન્ટરપ્રાઇઝ ગ્રાહકો માટે 'લો-લેટન્સી' કનેક્શન આપવામાં શ્રેષ્ઠ સાબિત થઈ રહ્યો છે.
રોકાણકારો માટે પડકારો
ક્ષમતા તો વધી રહી છે, પરંતુ સાથે સાથે વીજળી અને પાણીની ભારે જરૂરિયાતને લીધે સસ્ટેનેબિલિટીના પ્રશ્નો પણ ઉભા થઈ રહ્યા છે. ઉપરાંત, સેક્ટરમાં હજુ કોઈ સમાન નેશનલ પોલિસીનો અભાવ છે, જેના કારણે પ્રોજેક્ટ મંજૂરીમાં વિલંબ થઈ શકે છે. હવે પ્રોજેક્ટ્સને સફળ બનાવવા માટે ડેવલપર્સ 'જોઈન્ટ વેન્ચર' અને 'સ્ટ્રક્ચર્ડ પાર્ટનરશિપ' મોડલ અપનાવી રહ્યા છે જેથી આર્થિક જોખમ વહેંચી શકાય.