Microsoft અને OpenAI ના લીક થયેલા કોર્ટ દસ્તાવેજોમાં કંપનીના જ નેતાઓએ AI ટ્રેનિંગ મેથડ્સ સામે નૈતિક અને કાયદાકીય ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી છે. આ સમાચાર AI સેક્ટર માટે મોટા રેગ્યુલેટરી જોખમો ઉભા કરી શકે છે.
અમેરિકામાં Microsoft અને OpenAI વચ્ચે ચાલી રહેલી કાયદાકીય લડાઈ એક નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચી છે. કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવેલા આંતરિક દસ્તાવેજોથી જાણવા મળ્યું છે કે બંને કંપનીઓના ટોચના અધિકારીઓ પબ્લિક ડેટા સ્ક્રેપિંગની પદ્ધતિઓને લઈને અંદરખાને ચિંતિત હતા. કેટલાકે તો આ મેથડને સીધી રીતે 'ચોરી' સમાન ગણાવી હતી.
પબ્લિશર્સના ટ્રાફિક પર અસર
આ વિવાદનું મુખ્ય કારણ કંપનીઓનો 'ફેર યુઝ' (Fair Use) ડિફેન્સ છે. Microsoft Copilot જેવા AI એન્જિન્સના ઉપયોગથી પબ્લિશર્સના ટ્રાફિકમાં સીધો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. એક પ્રેઝન્ટેશન મુજબ, The New York Times જેવા પબ્લિશર્સના રેફરલ ટ્રાફિકમાં 93% નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. Microsoft ના કર્મચારીઓએ આને 'ડૂમ લૂપ' (Doom Loop) તરીકે ઓળખાવ્યું છે, જ્યાં AI સિસ્ટમ જે વેબસાઇટ્સ પરથી માહિતી મેળવે છે, તેને જ નુકસાન પહોંચાડે છે.
ટેકનિકલ અને એથિકલ પડકારો
દસ્તાવેજોમાં એવા સંકેતો પણ મળ્યા છે કે કંપનીઓએ કોપીરાઈટ પાલન કરતા ડેટાના વોલ્યુમને વધુ મહત્વ આપ્યું હતું. OpenAI ના કર્મચારીઓ વચ્ચે પે-વોલ (Paywalls) કેવી રીતે બાયપાસ કરવી તેની ચર્ચાઓ થઈ હતી, અને ટ્રેનિંગ ડેટાસેટમાંથી કોપીરાઈટ મેટાડેટા દૂર કરવાની વ્યૂહરચના પણ બનાવવામાં આવી હતી. આ હકીકતો હવે તેમના કાયદાકીય બચાવને વધુ નબળો બનાવી રહી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
જો કોર્ટ એવો ચુકાદો આપે કે AI કંપનીઓએ ડેટા ટ્રેનિંગ માટે ચૂકવણી કરવી પડશે, તો આ બિઝનેસ મોડલના ખર્ચમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. ભારતની IT કંપનીઓ જે હાલમાં AI મોડલ્સ વિકસાવી રહી છે, તેમના માટે પણ બૌદ્ધિક સંપદા (Intellectual Property) નું પાલન અનિવાર્ય બનશે. ભવિષ્યમાં ડેટા લાઈસન્સિંગ ડીલ્સ વધે તેવી શક્યતા છે, જે કંપનીના પ્રોફિટ માર્જિનને ટૂંકા ગાળામાં અસર કરી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળા માટે તે બિઝનેસને વધુ સસ્ટેનેબલ બનાવશે.