ભારત સરકારે સેમીકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગને વેગ આપવા માટે **₹1.27 લાખ કરોડના** 'Semicon India 2.0' પ્રોગ્રામને મંજૂરી આપી છે. Tata Electronics અને વૈશ્વિક ભાગીદારોના સહયોગથી તૈયાર થતા આ પ્લાન્ટ્સ પાછળ સરકાર મોટી દાવ લગાવી રહી છે, પરંતુ રોકાણકારોએ પ્રોજેક્ટ અમલીકરણના જોખમોને પણ ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનવાની દિશામાં ભારત
જુલાઈ 2026 માં મંજૂર થયેલા 'Semicon India 2.0' પ્રોગ્રામનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ચીપ આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. નોંધનીય છે કે 2017 થી 2025 દરમિયાન ભારતે ચીપ આયાત પાછળ અંદાજે $150 અબજ જેવી માતબર રકમ ખર્ચી છે, જે હવે ભારત પોતે ઉત્પાદન કરીને બચાવવા માંગે છે.
ધોલેરામાં સૌથી મોટો પ્રોજેક્ટ
આ મિશનનું કેન્દ્રબિંદુ ગુજરાતનું ધોલેરા છે. Tata Electronics અને તાઈવાનની Powerchip Semiconductor Manufacturing Corporation (PSMC) દ્વારા ₹91,000 કરોડના ખર્ચે વિશાળ સેમીકન્ડક્ટર ફેક્ટરી સ્થાપવામાં આવી રહી છે. આ પ્લાન્ટમાં ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં સિલિકોન પ્રોડક્શન શરૂ કરવાનું લક્ષ્ય છે. આ ઉપરાંત, Applied Materials અને Lam Research જેવી કંપનીઓ પણ ભારતમાં લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
ભારતનું સેમીકન્ડક્ટર માર્કેટ 2026 માં $50 અબજ હોવાનું અનુમાન છે, જે 2030 સુધીમાં વધીને $110 અબજ થઈ શકે છે. પરંતુ અહીં 'Execution Risk' એટલે કે પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવાનું જોખમ સૌથી મોટું છે. સેમીકન્ડક્ટર 'ફેબ' (Fab) બનાવવી અત્યંત જટિલ પ્રક્રિયા છે અને ભારત પાસે હાલમાં દક્ષિણ કોરિયા કે તાઈવાન જેવી પરિપક્વ સપ્લાય ચેઈનનો અભાવ છે. પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થવાથી ખર્ચ વધી શકે છે અને મૂડી પર મળતું વળતર (Return on Capital) ઘટી શકે છે. રોકાણકારોએ ધોલેરા પ્લાન્ટના કમિશનિંગ અને સરકારના આગામી અપડેટ્સ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.