ભારત તેની સેમિકન્ડક્ટર રણનીતિમાં મોટો ફેરફાર કરી રહ્યું છે. હવે ડિઝાઇન આઉટસોર્સિંગને બદલે ભારત 'ફુલ-સ્ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ' પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. આ માટે **₹1 લાખ કરોડનું** રોકાણ કરાયું છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય એડવાન્સ્ડ પેકેજિંગ અને R&D દ્વારા આત્મનિર્ભર બનવાનો છે.
ભારત હવે વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર મેપ પર માત્ર ડિઝાઇન હબ તરીકે જ નહીં, પરંતુ એક મજબૂત ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. 'Semicon 2.0' અંતર્ગત સરકારે ₹1 લાખ કરોડથી વધુના રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. આ રણનીતિનો મુખ્ય હેતુ ચિપ ફેબ્રિકેશન, એડવાન્સ્ડ પેકેજિંગ અને ચોકસાઈપૂર્વકના ઉપકરણોના ઉત્પાદન પર છે.
વેલ્યુ ચેઈનમાં મોટો ઉછાળો
અગાઉ ભારત મુખ્યત્વે ચિપ ડિઝાઇન સુધી સીમિત હતું, પરંતુ હવે Applied Materials અને Lam Research જેવી દિગ્ગજ વૈશ્વિક કંપનીઓ સ્થાનિક R&D અને કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં રસ દાખવી રહી છે. અંદાજ મુજબ, 2029-30 સુધીમાં કસ્ટમ સિલિકોનની માંગ $90 અબજ (USD) સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જે ઓટોમોટિવ, ટેલિકોમ અને હાઈ-પરફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ ક્ષેત્રોને વેગ આપશે.
AI નો મહત્વનો રોલ
આ બદલાવમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ રહ્યું છે. HCLTech જેવી કંપનીઓ AI-આધારિત વર્કફ્લોનો ઉપયોગ કરીને ડિઝાઇન સાયકલને ઝડપી બનાવી રહી છે, જેનાથી સમય અને ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે.
પડકારો અને રોકાણકારો માટે ચેતવણી
જોકે, આ રાહ એટલી સરળ નથી. નિષ્ણાતોના મતે:
- સ્કિલ ગેપ: ભારત પાસે ડિઝાઇન એન્જિનિયરો છે, પરંતુ ક્લીન-રૂમ ઓપરેશન્સ અને PCB ઇન્ટિગ્રેશન જેવા 'ફેક્ટરી-ફ્લોર' કામકાજ માટે કુશળ ટેકનિશિયનોની ભારે અછત છે.
- કેપિટલ ઇન્ટેન્સિવ: સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સ ભારે મૂડી માંગે છે અને વૈશ્વિક માર્કેટ સાયકલ પર નિર્ભર રહે છે.
રોકાણકારોએ નવા ફેબ્રિકેશન યુનિટ્સના કમિશનિંગ સમય અને સ્થાનિક સપ્લાય ચેઈન કેટલી ઝડપથી વિકસે છે, તેના પર ચાંપતી નજર રાખવી જોઈએ.