ભારતમાં ડેટા સેન્ટરનો વ્યાપ હવે મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા મોટા શહેરોથી આગળ વધી રહ્યો છે. AI ની ભારે માંગને પહોંચી વળવા માટે વર્ષ **FY 2031-32** સુધીમાં ઈલેક્ટ્રીસિટીની જરૂરિયાત **26.3 GW** સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ ફેરફારથી નેટવર્ક ઓપરેટરો માટે નવી તકો ખુલી છે, જોકે મોટા રોકાણ અને અમલીકરણના જોખમો પર નજર રાખવી જરૂરી છે.
ભારતનું ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અત્યારે એક મોટા ભૌગોલિક પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અત્યાર સુધી ડેટા સેન્ટરની ક્ષમતા માત્ર મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા દરિયાકાંઠાના શહેરો પૂરતી સીમિત હતી, કારણ કે ત્યાંથી ગ્લોબલ સબસી કેબલ્સનું કનેક્ટિવિટી સરળ હતી. પરંતુ હવે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં રણનીતિ બદલાઈ રહી છે.
પાવરની તોતિંગ જરૂરિયાત
આ ફેરફારનું મુખ્ય કારણ AI સિસ્ટમ્સ માટે જરૂરી વીજળી છે. સરકારી અંદાજો મુજબ, ડેટા સેન્ટર્સ માટે પાવરની માંગ FY 2031-32 સુધીમાં 26.3 GW સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આ આંકડો અગાઉના અંદાજો કરતા ઘણો વધારે છે, જે દેશમાં ઝડપથી વિકસી રહેલા AI-સ્પેસિફિક પ્રોજેક્ટ્સને દર્શાવે છે.
આનું ઉદાહરણ Google દ્વારા વિશાખાપટ્ટનમમાં $15 અબજના રોકાણ સાથે AI હબ બનાવવાની જાહેરાત છે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો ઉદ્દેશ્ય ભીડભાડ વાળા બંદરીય શહેરોથી દૂર રહીને વિશ્વસનીય પાવર સ્ત્રોતોની નજીક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવાનો છે.
નેટવર્ક ઓપરેટરો માટે તક
આ વિસ્તારને કારણે ટેલિકોમ અને નેટવર્ક ઓપરેટરો માટે કામ કરવાની પદ્ધતિ બદલાઈ રહી છે. AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે હાઈ-સ્પીડ 'વેવ સર્વિસ' (Wave Services) અને અત્યંત ઝડપી ઓપ્ટિકલ લિંક્સની માંગ વધી છે. રોકાણકારો માટે આ એક મોટી તક છે, ખાસ કરીને તે કંપનીઓ માટે જે ફાઈબર-ઓપ્ટિક કનેક્ટિવિટી અને ડેટા ટ્રાન્સમિશનમાં નિષ્ણાત છે.
રોકાણકારો માટે જોખમ
વિકાસની આ દોડમાં જોખમ પણ રહેલું છે. મોટા પાયે ડેટા સેન્ટર બનાવવા માટે భారీ કેપિટલ (Capital Expenditure) ની જરૂર પડે છે. જો પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ થાય અથવા ખર્ચ વધે, તો કંપનીઓ પર દેવાનું ભારણ વધી શકે છે. આથી, આગામી ક્વાર્ટર્સમાં નવા પ્રોજેક્ટ્સનું કમિશનિંગ, પાવર સપ્લાયની સ્થિરતા અને AI સંબંધિત કોન્ટ્રાક્ટ્સમાંથી થતી આવક પર નજર રાખવી અત્યંત મહત્વની બની રહેશે.