ભારત સેમિકન્ડક્ટર હબ બનવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, પરંતુ દરેક મેગા-ફેબને દરરોજ **10 થી 15 મિલિયન ગેલન** પાણીની જરૂર પડશે. Tata Electronics અને Micron જેવી કંપનીઓ માટે આટલું પાણી મેળવવું અને કેમિકલ વેસ્ટનું સંચાલન કરવું એક મોટું નાણાકીય જોખમ બની શકે છે.
વધતા જતા ઓપરેશનલ પડકારો
ભારત ગ્લોબલ સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગનું કેન્દ્ર બનવા માટે અબજો ડોલરનું રોકાણ કરી રહ્યું છે. જોકે, આ પ્રોજેક્ટ્સની સફળતા માટે જરૂરી પાણીનો વપરાશ સૌથી મોટો પડકાર બનીને સામે આવ્યો છે. એક સિંગલ મેગા-ફેબમાં દરરોજ 10 થી 15 મિલિયન ગેલન અલ્ટ્રા-પ્યોર વોટરની જરૂર પડે છે.
રોકાણકારો માટે નાણાકીય જોખમ
રોકાણકારોએ સમજવું પડશે કે પાણીની અછત સીધી રીતે કંપનીના પ્રોફિટ માર્જિનને અસર કરી શકે છે. જો પ્લાન્ટ પાસે પાણીનો વિશ્વસનીય સ્ત્રોત નહીં હોય, તો ઉત્પાદન અટકી શકે છે, જે મોટું આર્થિક નુકસાન નોતરી શકે છે. ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં જ્યાં ભૂગર્ભ જળ પર દબાણ છે, ત્યાં કંપનીઓને સરકારી નિયમો અને સ્થાનિક વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
વોટર રિસાયક્લિંગ અને વધતો ખર્ચ (Capex)
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, જો પ્લાન્ટ શરૂ થયા પછી વોટર રિસાયક્લિંગ સિસ્ટમ્સ (Retrofitting) નાખવામાં આવે, તો તે અત્યંત ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ, આ પ્લાન્ટ્સે 80% થી 95% વોટર સર્ક્યુલેરિટી જાળવવી જરૂરી છે. જે કંપનીઓ શરૂઆતના તબક્કે આમાં ઇન્વેસ્ટ નહીં કરે, તેમના કેપેક્સમાં ભવિષ્યમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.
કેમિકલ અને રેગ્યુલેટરી જોખમો
પાણી ઉપરાંત, ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં વપરાતા કેમિકલ્સ, ખાસ કરીને 'PFAS' (ફોરએવર કેમિકલ્સ) બાબતે વૈશ્વિક સ્તરે નિયમો કડક બની રહ્યા છે. પર્યાવરણીય નિયમોમાં થતા કોઈ પણ ફેરફાર કંપનીના રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે. સરકારની PLI સ્કીમની સફળતાનો આધાર આ કંપનીઓ કેટલી કાર્યક્ષમતાથી આ સંસાધનો અને નિયમોનું પાલન કરે છે તેના પર રહેશે.