ભારતે સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇનમાં Qualcomm અને Infineon જેવી ગ્લોબલ કંપનીઓ સાથે મળીને પોતાની મજબૂત ઓળખ બનાવી છે. જોકે, એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે હવે સર્વિસ-બેઝ્ડ મોડલમાંથી બહાર આવીને પોતાની સ્વદેશી ચિપ બનાવવી અને તેને માર્કેટમાં સ્કેલ કરવી એ ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે સૌથી મોટો પડકાર છે.
ભારત અત્યારે સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇનનું વૈશ્વિક હબ બની ગયું છે. Qualcomm, Texas Instruments અને Infineon જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ માટે ભારતીય એન્જિનિયરો જટિલ ચિપ આર્કિટેક્ચર તૈયાર કરી રહ્યા છે. ટેકનિકલ ક્ષમતામાં ભારત અવ્વલ છે, પરંતુ રોકાણકારો અને માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સ એક વાત પર ભાર મૂકે છે કે, ભારતીય કંપનીઓ હજી સુધી તૈયાર ચિપ પ્રોડક્ટ્સ બનાવીને તેને ઇન્ટરનેશનલ માર્કેટમાં વેચી શકતી નથી.
સર્વિસ મોડલ વિરુદ્ધ ફેબલેસ (Fabless) મોડલ
હાલમાં ભારતીય કંપનીઓ ઘણીવાર મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓની 'એક્સટેન્ડેડ એન્જિનિયરિંગ આર્મ' તરીકે કામ કરે છે. આ મોડલમાં આવક તો મળે છે, પણ તે Nvidia કે Broadcom જેવી 'ફેબલેસ' કંપનીઓ કરતા સાવ અલગ છે. ફેબલેસ કંપની પોતાની ઇન્ટેલેક્ટ્યુઅલ પ્રોપર્ટી (IP) ધરાવે છે, પ્રોડક્ટ પોતે ડિઝાઇન કરે છે અને સપ્લાય ચેઇનથી લઈને માર્કેટિંગ સુધીની જવાબદારી સંભાળે છે. ભારતીય કંપનીઓએ આ સ્તરે પહોંચવા માટે માર્કેટ ગેપ્સ સમજવા અને ગ્લોબલ પ્લેયર્સ સામે સ્પર્ધા કરવાની જરૂર છે.
સફળતાના માર્ગમાં મોટા જોખમો
પ્રોડક્ટ-લેડ સેમિકન્ડક્ટર કંપની બનાવવી એ જોખમી કામ છે. અહીં સર્વિસ મોડલ જેવું નથી, જ્યાં ક્લાયન્ટ ફી દ્વારા ખર્ચ નીકળી જાય. અહીં પ્રોડક્ટ લોન્ચ કરતા પહેલા R&D પાછળ ઘણો મોટો ખર્ચ કરવો પડે છે, જેનાથી કંપની પર કેશ-બર્નનું દબાણ રહે છે. ઉપરાંત, આ કંપનીઓ વિદેશી ફાઉન્ડ્રી (Foundry) પર નિર્ભર છે, જ્યાં ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ કરાવવા માટે જગ્યા મેળવવી એક મોટો ઓપરેશનલ પડકાર છે.
આગામી સમય માટે શું જોવું?
રોકાણકારો માટે એ સમજવું જરૂરી છે કે જે કંપની માત્ર ડિઝાઇન સર્વિસ આપે છે અને જે કંપની પોતાની માલિકીની પ્રોપ્રાઈટરી ચિપ IP ધરાવે છે, તે બંનેમાં મોટો તફાવત છે. સર્વિસ કંપનીઓની વૃદ્ધિ મર્યાદિત હોય છે, જ્યારે પ્રોડક્ટ કંપનીઓ યોગ્ય એક્ઝિક્યુશન સાથે ઝડપી ગ્રોથ કરી શકે છે. હવે ભારતની સફળતા એ વાત પર નિર્ભર કરશે કે કેટલી કંપનીઓ સ્વતંત્ર IP બનાવી શકે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે વેચાણની આક્રમક વ્યૂહરચના અપનાવી શકે છે.