ભારતમાં બની રહેલા વિશાળ AI ડેટા સેન્ટર્સ સામે સ્થાનિક સ્તરે વિરોધ ઉઠી રહ્યો છે. ખાસ કરીને થાણે અને વિશાખાપટ્ટનમ જેવા વિસ્તારોમાં પાણી અને વીજળીના વપરાશ મુદ્દે ઉભા થયેલા વિવાદોને કારણે પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થવાની શક્યતા છે.
ભારત જ્યારે પોતાની જાતને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું વૈશ્વિક હબ બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે ઓપરેશનલ અવરોધો સામે આવી રહ્યા છે. મોટા ડેટા સેન્ટર્સ માટે પુષ્કળ માત્રામાં વીજળી અને ઠંડક માટે પાણીની જરૂર પડે છે, જે થાણે અને વિશાખાપટ્ટનમ જેવા વિસ્તારોમાં સ્થાનિક લોકો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યું છે.
રોકાણકારો માટે એક્ઝિક્યુશન રિસ્ક
ડેટા સેન્ટર્સ એ હાઈ-કેપેક્સ (High-CAPEX) વેન્ચર્સ છે. એક 100 MW ની ફેસિલિટી રોજ લાખો લિટર પાણી અને જંગી વીજળી વાપરે છે. જો આ પ્રોજેક્ટ્સ વિવાદો કે કાનૂની ગૂંચવણોમાં ફસાય, તો તે કંપનીના રિટર્ન ઓન ઇન્વેસ્ટેડ કેપિટલ (ROIC) ને સીધી અસર કરી શકે છે.
પોલિસીની અનિશ્ચિતતા
હાલમાં આ સેક્ટર 'રેગ્યુલેટરી વેક્યૂમ' માં કામ કરી રહ્યું છે. 2020 ની ડ્રાફ્ટ નેશનલ ડેટા સેન્ટર પોલિસી હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે લાગુ થઈ નથી. આ અભાવને કારણે અલગ-અલગ રાજ્યોમાં મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયામાં અસમાનતા જોવા મળે છે, જે કંપનીઓના લાંબાગાળાના પ્લાનિંગમાં અડચણ ઉભી કરે છે.
ESG રિસ્ક અને ભવિષ્ય
ડેટા સેન્ટર્સને હોસ્પિટલ જેવી આવશ્યક સેવાઓ જેટલી પ્રાથમિકતા મળતી હોવાની છાપ લોકોમાં રોષ પેદા કરી રહી છે. ESDS Software Solutions જેવી કંપનીઓએ પહેલેથી જ આ બાબતને રોકાણકારો સામે જોખમ તરીકે સ્વીકારી છે. હવે કંપનીઓ આ સમસ્યાના ઉકેલ તરીકે સેમી-અર્બન વિસ્તારોમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉભું કરી રહી છે, જેથી સ્થાનિક સ્ત્રોતો પર ભારણ ઘટાડી શકાય. 2030 સુધીમાં 6.5 GW ની ક્ષમતા હાંસલ કરવા માટે સ્પષ્ટ સરકારી નીતિ અને સામાજિક સ્વીકૃતિ ખૂબ જ જરૂરી છે.