ભારતીય ભાષા પર કેન્દ્રિત AI સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકાણનો આંકડો **$657 મિલિયન** સુધી પહોંચી ગયો છે. વર્ષ **2026** માં ફંડિંગના ટ્રેન્ડમાં મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો છે, જોકે વિદેશી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર નિર્ભરતા હજુ પણ મોટું જોખમ છે.
ફંડિંગનો નવો ટ્રેન્ડ
વર્ષ 2021 થી અત્યાર સુધીમાં ભારતીય Indic AI સેક્ટરે 56 અલગ-અલગ ડીલ્સ દ્વારા કુલ $657 મિલિયનનું ફંડિંગ મેળવ્યું છે. અગાઉ નાની રકમના ઘણા રોકાણો થતા હતા, પરંતુ વર્ષ 2026 માં ટ્રેન્ડ બદલાયો છે અને હવે મોટી રકમના ફંડિંગ રાઉન્ડ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થઈ રહ્યું છે. આ દોડમાં Sarvam AI મુખ્ય ખેલાડી તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જે પોતાનું સાર્વભૌમ (Sovereign) AI પ્લેટફોર્મ વિકસાવવા પર કામ કરી રહ્યું છે.
ઇકોસિસ્ટમનું વિભાજન
આ ક્ષેત્ર હાલમાં બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચાયેલું છે:
- કોર મોડલ ડેવલપર્સ: જેમાં Sarvam, Gnani, Soket AI અને BharatGen જેવી કંપનીઓ છે, જે મુખ્ય ભાષા મોડલ અને સ્પીચ ટ્રાન્સલેશન પર ધ્યાન આપે છે.
- એન્ટરપ્રાઇઝ સોલ્યુશન્સ: જેમાં Skit.ai અને GreyLabs જેવી કંપનીઓ છે. GreyLabs જેવી કંપનીઓ RBL Bank, AU Small Finance Bank અને IDFC FIRST Bank જેવી મોટી સંસ્થાઓને વોઇસ AI સોલ્યુશન્સ પૂરા પાડી રહી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મોડલથી અલગ ભારતીય અભિગમ
ઘણા દેશોમાં સરકાર સીધી AI મોડલ્સ વિકસાવે છે, જેમ કે સિંગાપોરનું SEA-LION. તેની તુલનામાં ભારતનું મોડલ સંપૂર્ણપણે ખાનગી મૂડી પર નિર્ભર છે. કંપનીઓ હવે પોતાની વ્યૂહરચના પણ બદલી રહી છે; દાખલા તરીકે, Krutrim હવે માત્ર મોડલ બનાવવાને બદલે AI ક્લાઉડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
માર્ગમાં આવતા પડકારો
સેક્ટરની વૃદ્ધિ છતાં તે હજુ પ્રારંભિક તબક્કે છે. અત્યાર સુધીનું મોટાભાગનું ફંડિંગ માત્ર સીડ (Seed) કે અર્લી-સ્ટેજ વેન્ચર કેપિટલ સુધી મર્યાદિત છે. આ ઉપરાંત, વિદેશી ટેકનોલોજી પરની નિર્ભરતા એક મોટું જોખમ છે, જે તાજેતરમાં ઇન્ટરનેશનલ AI મોડલ્સની એક્સેસ બંધ થવાની ઘટના વખતે સ્પષ્ટ જોવા મળ્યું હતું. હવે રોકાણકારો માટે મોડેલ ડેવલપમેન્ટ કરતા પણ વધુ મહત્વનું 'ઇન્ડિપેન્ડન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર' અને 'એન્ટરપ્રાઇઝ કોન્ટ્રેક્ટ્સ'ની મજબૂતી બની રહેશે.