ભારત સરકારે સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે ₹62,500 કરોડની મોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ (MPMS) લોન્ચ કરી છે. આ યોજના FY31 સુધી અમલમાં રહેશે. આ નીતિ ઉત્પાદકો માટે પ્રોત્સાહનો (Incentives) પૂરા પાડે છે, જેમાં સ્થાનિક સ્તરેથી ઘટકોની ખરીદી અને R&D માટે વધારાના ફાયદા મળશે.
નવી યોજના શું છે?
કેન્દ્ર સરકારે ₹62,500 કરોડના જંગી બજેટ સાથે મોબાઇલ ફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ સ્કીમ (MPMS) રજૂ કરી છે. આગામી પાંચ વર્ષ (FY26 થી FY31) માટે લાગુ થનારી આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દેશમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને સ્થાનિક મૂલ્યવૃદ્ધિ (Value Addition) વધારવાનો છે. MPMS એક માળખાગત પ્રોત્સાહન કાર્યક્રમ રજૂ કરે છે, જે ઉત્પાદકોને તેમના વેચાણમાં વૃદ્ધિ અને સ્થાનિકીકરણના (Localization) લક્ષ્યાંકોના આધારે પુરસ્કાર આપશે.
પ્રોત્સાહનો અને શરતો
આ યોજનામાં વિવિધ સ્તરના પ્રોત્સાહનો (Tiered Incentives) છે. જનરલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ (EMS Providers) એ FY26 માં ₹10,000 કરોડનું વાર્ષિક ટર્નઓવર હાંસલ કરવું પડશે, જેનાથી તેમને 2.25% થી 5% સુધીના પ્રોત્સાહનો મળશે. જોકે, 51% થી વધુ ભારતીય માલિકી ધરાવતી કંપનીઓ માટે આ શરત હળવી છે; તેમને ફક્ત ₹1,000 કરોડના ટર્નઓવરની જરૂર પડશે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે ડિસ્પ્લે મોડ્યુલ અને બેટરી જેવા મુખ્ય ઘટકોની ખરીદી પર 1.5% નો ટોપ-અપ ફાયદો અને ભારતમાં મોબાઇલ ડિઝાઇન તથા R&D હાથ ધરનાર કંપનીઓને 3% નો વધારાનો લાભ મળશે.
Dixon Technologies અને Amber Enterprises પર અસર
Dixon Technologies જેવી મોટી કંપનીઓ માટે આ યોજના તેમના મોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેગમેન્ટને નોંધપાત્ર વેગ આપી શકે છે. Dixon એ તાજેતરમાં તેના મોબાઇલ EMS વ્યવસાયમાં 40% ક્વાર્ટર-ઓન-ક્વાર્ટર આવકમાં વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. નવી યોજના તેમને ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા અને નિકાસ સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે.
બીજી તરફ, Amber Enterprises પણ આ ક્ષેત્રમાં પગ મૂકી રહી છે. OPPO સાથેની ભાગીદારી દ્વારા, જે OnePlus અને Realme જેવા બ્રાન્ડ્સને આવરી લે છે, Amber સ્માર્ટફોન ઉત્પાદનના વિકાસનો લાભ લેવા માંગે છે. કંપની FY27 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં ટ્રાયલ પ્રોડક્શન અને FY28 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં સંપૂર્ણ વ્યાપારી કામગીરી શરૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ પગલું ભારતમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતાઓના વિસ્તરણના MPMS ના ઉદ્દેશ્ય સાથે સુસંગત છે.
રોકાણકારો માટે જોખમો
આ યોજના સકારાત્મક હોવા છતાં, તેમાં કેટલાક જોખમો પણ છે. પ્રોત્સાહનનું માળખું જટિલ છે અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા ખૂબ વધારે છે. EMS પ્રોવાઇડર્સ માટે નફાનું માર્જિન (Profit Margin) સામાન્ય રીતે ઓછું રહે છે, કારણ કે તેમને ખર્ચને પહોંચી વળવા મોટા પાયે ઉત્પાદન કરવું પડે છે. કંપનીઓની સફળતા તેમના ઉત્પાદન લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવા, જરૂરી સ્કેલ હાંસલ કરવા અને ગુણવત્તા જાળવી રાખીને સ્થાનિક ઘટકોની ખરીદી પર નિર્ભર રહેશે. બજાર વિશ્લેષકો હવે જોશે કે આ કંપનીઓ નવી યોજનાના લાભોને તેમના નાણાકીય પરિણામોમાં કેવી રીતે સામેલ કરે છે.