ભારત સરકારે સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે 'Semicon 2.0' પોલિસી હેઠળ **₹1.27 લાખ કરોડ**નું બજેટ ફાળવ્યું છે. આ હેઠળ C-DAC દ્વારા **$200 મિલિયન**ના ખર્ચે સ્વદેશી AI ચિપ વિકસાવવામાં આવશે.
₹1.27 લાખ કરોડની મહત્વાકાંક્ષી યોજના
૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ ભારત સરકારે 'Semicon 2.0' સ્કીમની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. આ વિશાળ યોજનાનો કુલ ખર્ચ ₹1,27,500 કરોડ નિર્ધારિત કરાયો છે. જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડિઝાઈનિંગ, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને રિસર્ચ ક્ષેત્રે એક મજબૂત ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર કરવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટના ભાગરૂપે Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC) આગામી પાંચ વર્ષમાં $200 મિલિયન એટલે કે આશરે ₹1,900 કરોડના ખર્ચે સ્વદેશી AI ચિપ તૈયાર કરશે.
વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા અને AIનું મહત્વ
ભારત આ પગલાં દ્વારા ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે. ડિફેન્સ, એરોસ્પેસ અને સરકારી સેવાઓ જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોનો ડેટા સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારત પોતાના 2nm ચિપ ડેવલપમેન્ટ પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. નાના કદની આ ચિપ વધુ કાર્યક્ષમ અને ઝડપી કામગીરી કરવામાં સક્ષમ હશે.
પ્રાઈવેટ સેક્ટરની એન્ટ્રી
સરકારી પ્રયાસોની સાથે હવે ખાનગી કંપનીઓ પણ AI રેસમાં જોડાઈ રહી છે. HCL Technologies એ Sarvam AI માં $150 મિલિયનનું રોકાણ કર્યું છે અને ઓડિશામાં વિશાળ AI ડેટા સેન્ટર સ્થાપવાની યોજના છે. આ દર્શાવે છે કે ટેક કંપનીઓ હવે સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે તૈયારી કરી રહી છે.
પડકારો અને ભવિષ્યની સ્થિતિ
જોકે, માર્ગ સરળ નથી. ભારત પાસે હાલમાં એડવાન્સ્ડ 2nm ચિપ બનાવવા માટે જરૂરી હાઈ-એન્ડ ફેબ્રિકેશન ફેસિલિટીનો અભાવ છે. પરિણામે, મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ભારતને હજુ પણ Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) જેવી વિદેશી કંપનીઓ પર નિર્ભર રહેવું પડશે. નિષ્ણાતો માને છે કે સ્થાનિક પ્રોડક્શનની કિંમત અને ગ્લોબલ જાયન્ટ્સ સામેની સ્પર્ધા એ સૌથી મોટો પડકાર છે. આ પ્રોજેક્ટની સફળતા 2030 સુધીમાં લેબ ટેસ્ટિંગમાંથી રિયલ-વર્લ્ડ ડેપ્લોયમેન્ટ તરફ કેટલી ઝડપથી આગળ વધે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.