ભારત સરકાર આગામી **2028** સુધીમાં AI-રેડી ડેટા સેન્ટર ક્ષમતાને **3GW** સુધી લઈ જવાની તૈયારી કરી રહી છે, જેના માટે **$126 અબજનું** રોકાણ પણ મળી ચૂક્યું છે.
ભારત આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ક્ષેત્રમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માટે ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ઝડપથી વિસ્તારી રહ્યું છે. 2025 ના અંત સુધીમાં દેશની ક્ષમતા 1.7 ગીગાવોટ (GW) ને પાર કરી ગઈ છે, જે હવે 2028 સુધીમાં 3GW સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્ય છે. આ વિસ્તરણ પાછળનું મુખ્ય કારણ AI કમ્પ્યુટિંગ માટે જરૂરી વિશાળ પાવર અને અત્યાધુનિક લિક્વિડ કૂલિંગ સિસ્ટમ્સ છે.
સ્ટ્રેટેજિક રોકાણ અને સરકારી નીતિઓ
આ વિશાળ પ્રોજેક્ટ માટે $126 અબજનું રોકાણ પ્રતિબદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે. રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે સરકારે 2047 સુધી ટેક્સ હોલિડેની જાહેરાત કરી છે, જે વિદેશી કંપનીઓ માટે લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટ્સને સુરક્ષિત અને સ્થિર બનાવે છે. માર્કેટના નિષ્ણાતો આ પ્રોત્સાહનોની ડેટા સેન્ટર ઓપરેટર્સના પ્રોફિટ માર્જિન પર કેવી અસર પડશે તેના પર ખાસ નજર રાખી રહ્યા છે.
પાવર સેક્ટર અને નવા હબ
AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ઉર્જા એક પાયાની જરૂરિયાત છે. જૂન 2025 સુધીમાં ભારતે 50% વીજળી નોન-ફોસિલ સોર્સ દ્વારા મેળવીને એક મોટો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. ભૌગોલિક રીતે જોઈએ તો, મુંબઈ હજુ પણ ડેટા સેન્ટરનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, પરંતુ હવે અમદાવાદ, જયપુર અને લખનૌ જેવા શહેરોમાં પણ કામગીરીનું વિકેન્દ્રીકરણ થઈ રહ્યું છે.
પડકારો અને રોકાણકારો માટે જોખમ
ઝડપી વૃદ્ધિ સાથે કેટલાક જોખમો પણ જોડાયેલા છે, જેમાં પાણીનું વ્યવસ્થાપન અને મેન્ટેનન્સ ખર્ચ મુખ્ય છે. આધુનિક ગ્રીડ કનેક્શન અને ઇલેક્ટ્રિકલ હાર્ડવેર મેળવવામાં વિલંબ પ્રોજેક્ટની સમયસીમા અને ખર્ચ પર અસર કરી શકે છે. રોકાણકારો માટે હવે ડેટા સેન્ટર કંપનીઓના ઓપરેટિંગ માર્જિન અને એનર્જી એફિશિયન્સી રિપોર્ટ્સ પર ધ્યાન આપવું અનિવાર્ય બન્યું છે.