ભારતના સ્પેસ-ટેક સેક્ટરમાં સરકારી પ્રોત્સાહન અને નીતિગત સુધારાઓને કારણે આ વર્ષે **$332 મિલિયન** નું જંગી ફંડિંગ આવ્યું છે. સરકારી નિયંત્રણમાંથી હવે આ સેક્ટર કોમર્શિયલ વેન્ચર્સ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
ભારતનું સ્પેસ-ટેક સેક્ટર અત્યારે એક મોટા બદલાવના તબક્કે છે. વર્ષ 2026 માં આ ઇકોસિસ્ટમમાં કુલ $332 મિલિયન નું રોકાણ આવ્યું છે. હવે આ ક્ષેત્ર માત્ર ISRO પર નિર્ભર રહેવાને બદલે 400 થી વધુ પ્રાઇવેટ સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે એક મજબૂત માળખું બનાવી રહ્યું છે. 'Indian Space Policy 2023' અને IN-SPACe જેવી સંસ્થાઓના સક્રિય યોગદાનથી આ ઉદ્યોગને નવી દિશા મળી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે તક?
આ સેક્ટર લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે સારું છે. Skyroot Aerospace જેવી કંપનીઓ લોન્ચ કેપેબિલિટીમાં આગળ વધી રહી છે, પરંતુ મોટાભાગના સ્ટાર્ટઅપ્સ હજુ R&D તબક્કામાં છે. સરકાર SIDBI અને RDI Fund દ્વારા આ કંપનીઓને આર્થિક મદદ પૂરી પાડી રહી છે.
જોખમો અને પડકારો (Risk Factors)
સ્પેસ સેક્ટર ખૂબ જ 'કેપિટલ ઇન્ટેન્સિવ' છે. પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ્સ અને સેટેલાઇટ હાર્ડવેર બનાવવામાં લાંબો સમય અને ટેસ્ટિંગની જરૂર પડે છે. વર્ષ 2033 સુધીમાં આ ઇન્ડસ્ટ્રી $44 બિલિયન સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે, પરંતુ તે કોમર્શિયલ સફળતા પર નિર્ભર છે. જો કંપનીઓ સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ કે ગ્રાન્ટ પર જ નિર્ભર રહેશે, તો ભવિષ્યમાં કેશ-ફ્લોની સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.
લિસ્ટેડ કંપનીઓ પર નજર
ઘણા સ્ટાર્ટઅપ્સ પ્રાઇવેટ હોવાથી તેમાં સીધું રોકાણ મુશ્કેલ છે, પરંતુ શેરબજારમાં લિસ્ટેડ એવી કંપનીઓ છે જે દાયકાઓથી ISRO સાથે કામ કરે છે. જેમાં Larsen & Toubro (L&T), MTAR Technologies અને Hindustan Aeronautics Ltd (HAL) જેવી કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ કંપનીઓ પાસે અન્ય બિઝનેસ હોવાથી તેમનું રિસ્ક પ્રોફાઇલ વધુ સંતુલિત છે.