ભારત સરકારે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન (satcom) માટે Reliance Jio, OneWeb અને Starlink ને લાયસન્સ આપી દીધા છે. જોકે આ એક મોટો પડાવ છે, પણ કોમર્શિયલ શરૂઆત હજુ બાકી છે. રોકાણકારોએ હવે સ્પેક્ટ્રમ પ્રાઇસિંગ અને સિક્યુરિટી કમ્પ્લાયન્સ પર નજર રાખવી પડશે.
ભારત સરકારે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન સેક્ટરમાં ક્રાંતિ લાવવા માટે Reliance Jio, OneWeb અને Starlink ને સત્તાવાર રીતે લાયસન્સ આપી દીધા છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પારદર્શક હતી, જેથી કોઈ પણ પ્રકારના પક્ષપાતની અટકળો પર પૂર્ણવિરામ મુકાયું છે.
આગામી રોડમેપ અને નિયમો
5 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ Telecom Regulatory Authority of India (TRAI) એ સેટેલાઇટ નેટવર્ક પ્રોવાઈડર માટે નવા ઓથોરાઈઝેશન ફ્રેમવર્કની ભલામણો રજૂ કરી છે. આ મોડલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર શેરિંગ અને ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ કનેક્ટિવિટીને પ્રોત્સાહન આપીને સ્પર્ધાત્મક માહોલ બનાવવાનો છે. રોકાણકારો માટે આ એક સુવ્યવસ્થિત બજારના સંકેત છે, જોકે રેવન્યુ જનરેશનમાં હજુ સમય લાગી શકે છે.
નફાકારકતા અને પડકારો
હાલમાં આ સેવાઓની કોમર્શિયલ લોન્ચિંગ સામે બે મોટા પડકારો છે:
- સ્પેક્ટ્રમ પ્રાઇસિંગ: Department of Telecommunications હાલમાં સ્પેક્ટ્રમના ભાવ નક્કી કરી રહ્યું છે. Reliance Industries જેવી મોટી કંપનીઓ માટે આ કિંમત સીધી રીતે તેમના પ્રોફિટ માર્જિનને અસર કરશે.
- સિક્યુરિટી ક્લિયરન્સ: Ministry of Home Affairs દ્વારા દરેક કંપનીએ કડક સુરક્ષા તપાસમાંથી પસાર થવું પડશે, ત્યારબાદ જ ફુલ-સ્કેલ કામગીરી શરૂ થઈ શકશે.
બજારની સ્થિતિ જોઈએ તો, જ્યાં Reliance Jio પાસે પહેલાથી જ મજબૂત ટેલિકોમ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે, ત્યાં OneWeb અને Starlink પાસે ગ્લોબલ ટેકનિકલ ક્ષમતા છે. આ સ્પર્ધામાં Bharti Airtel પણ એક મહત્વનો ખેલાડી છે. આગામી સમયમાં સરકારના સ્પેક્ટ્રમ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન અને રેવન્યુ-શેરિંગના નિર્ણયો પર તમામની નજર રહેશે.