ભારત સરકાર હવે ડેટા સેન્ટર્સ માટે એક રાષ્ટ્રીય પોલિસી તૈયાર કરી રહી છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ વધતી જતી વીજળીની માંગને નિયંત્રિત કરવાનો અને સામાન્ય ગ્રાહકો પર વીજળીના ભાવનો બોજ ન પડે તે જોવાનો છે.
ભારત સરકારે ડેટા સેન્ટર ઉદ્યોગ માટે એક વ્યાપક નેશનલ પોલિસી તૈયાર કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આ અંગે માહિતી આપતા જુનિયર આઈટી મિનિસ્ટર જિતિન પ્રસાદાએ જણાવ્યું કે, આ પોલિસીનો મુખ્ય હેતુ ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક વ્યવસ્થિત માળખું ઊભું કરવાનો છે. ખાસ કરીને, ડેટા સેન્ટર્સ દ્વારા થતા વિશાળ વીજ વપરાશને કારણે સામાન્ય લોકોના વીજળીના બિલમાં વધારો ન થાય તે માટે સરકાર આ પગલું ભરી રહી છે.
ગ્રોથ અને ગ્રીડ સ્ટેબિલિટી વચ્ચે સંતુલન
ભારતનું લક્ષ્ય ડેટા સ્ટોરેજ અને પ્રોસેસિંગનું વૈશ્વિક હબ બનવાનું છે, જેમાં $200 બિલિયન ની આર્થિક તકો રહેલી છે. જોકે, AI આધારિત ડેટા સેન્ટર્સના કારણે પાવર ગ્રીડ પર મોટું દબાણ આવી રહ્યું છે. પાવર મંત્રાલયના અંદાજ મુજબ, 2031-32 સુધીમાં AI-ફોકસ્ડ ડેટા સેન્ટર્સને આશરે 26.3 GW વીજળીની જરૂર પડી શકે છે. જો આ માંગ પર લગામ ન લગાવવામાં આવે, તો તે ગ્રીડ પર ભારે ભારણ ઊભું કરી શકે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
હાલમાં આ સેક્ટર અલગ-અલગ રાજ્યની નીતિઓ પર ચાલે છે, પરંતુ હવે કેન્દ્ર સરકાર એક યુનિફાઇડ પોલિસી લાવી રહી છે. મુંબઈ અને વિશાખાપટ્ટનમ જેવા શહેરોમાં Amazon અને Google જેવી મોટી ટેક કંપનીઓના પ્રોજેક્ટ્સ સામે સ્થાનિક લોકોએ પાવર અને પાણીના વપરાશને લઈને વિરોધ નોંધાવ્યો છે. રોકાણકારોએ સમજવું પડશે કે હવે પ્રોજેક્ટના અમલીકરણમાં 'સોશિયલ લાઇસન્સ' મહત્વનું બન્યું છે. નવી પોલિસીમાં પાણીનો વપરાશ અને એનર્જી એફિશિયન્સીના કડક નિયમો આવી શકે છે, જે કમ્પ્લાયન્સ ખર્ચ વધારી શકે છે.
આ પોલિસીના અંતિમ ડ્રાફ્ટમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના ઉપયોગ અને પાવર કન્ઝમ્પશનની મર્યાદાઓ અંગે સ્પષ્ટ નિર્દેશો જોવા મળી શકે છે. યુટિલિટી પ્રોવાઈડર્સ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપનીઓએ હવે આ નવા નિયમો મુજબ પોતાની કામગીરીમાં ફેરફાર કરવો પડશે.