ભારતમાં ડેટા સેન્ટર ક્ષમતા **2026** માં **1.57 GW** સુધી પહોંચી છે, જે **2030** સુધીમાં **9 GW** ને પાર કરી શકે છે. AI અને ક્લાઉડની વધતી માંગ વચ્ચે રોકાણકારોએ પાવર ગ્રીડની સ્થિરતા અને પાણીના વપરાશ જેવા જોખમો પર નજર રાખવી જરૂરી છે.
ભારત ઝડપથી તેની ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષમતા વધારી રહ્યું છે. વર્ષ 2020 માં જે ક્ષમતા 375 MW હતી તે 2026 ના મધ્ય સુધીમાં વધીને 1,575 MW પર પહોંચી ગઈ છે. Amazon Web Services (AWS), Nxtra અને AdaniConneX જેવી મોટી કંપનીઓ આ સેક્ટરમાં અબજોનું રોકાણ કરી રહી છે, જેનાથી 2030 સુધીમાં કુલ ક્ષમતા 9 GW થી 17 GW વચ્ચે રહેવાની શક્યતા છે. આ તેજીનું મુખ્ય કારણ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI), 5G અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગની વધતી માંગ છે.\n\n### સામે છે મોટા ઓપરેશનલ પડકારો\n\nઆ સેક્ટરની ઝડપી વૃદ્ધિ સાથે કેટલાક ગંભીર અવરોધો પણ આવી રહ્યા છે. ડેટા સેન્ટર્સને સતત પાવર અને ઠંડક માટે મોટા પ્રમાણમાં પાણીની જરૂર હોય છે. 2031-32 સુધીમાં વીજળીની માંગ 13 GW ને પાર કરી શકે છે, જે હાલના પાવર ગ્રીડ પર મોટું દબાણ લાવી શકે છે. \n\nબીજું મહત્વનું પાસું પાણીનો વપરાશ છે. એક 100 MW ના ડેટા સેન્ટરને સર્વર ઠંડુ રાખવા માટે દરરોજ 20 લાખ લિટર પાણીની જરૂર પડી શકે છે. અંદાજ મુજબ 2030 સુધીમાં સમગ્ર ઉદ્યોગનો વાર્ષિક પાણીનો વપરાશ 358 અબજ લિટર સુધી પહોંચી શકે છે, જે શહેરી પાણીના પુરવઠા સામે મોટું સંકટ બની શકે છે.\n\n### નિયમનકારી તપાસ (Regulatory Scrutiny)\n\nપર્યાવરણીય નિયમો પણ હવે કડક બની રહ્યા છે. ઘણી કંપનીઓને પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ મેળવવામાં અને સ્થાનિક સ્તરે અવાજના પ્રદૂષણ જેવા મુદ્દાઓ પર વિરોધનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. સરકારની સસ્ટેનેબિલિટી પરની વધતી નજરને કારણે પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ થઈ શકે છે અથવા પાલન ખર્ચ (Compliance Cost) વધી શકે છે.\n\nરોકાણકારો માટે આ સેક્ટરમાં લાંબા ગાળાની તકો છે, પરંતુ જે કંપનીઓ ગ્રીડ ઈન્ટીગ્રેશન, પાણીના ટકાઉ સ્ત્રોતો અને પર્યાવરણીય પાલનમાં નિષ્ફળ જશે, તેમના માટે પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ અને ખર્ચમાં વધારો થવાનું જોખમ રહેલું છે.