ભારતના ડેટા સેન્ટર માર્કેટમાં ગજબની તેજી જોવા મળી રહી છે. પ્રોજેક્ટ તૈયાર થાય તે પહેલાં જ જગ્યા બુક કરવાની હોડ જામી છે, જેના લીધે પ્રી-લીઝિંગ કેપેસિટી **1.2 ગીગાવોટ (GW)** ના આંકડાને સ્પર્શી ગઈ છે.
ભારતમાં ડેટા સેન્ટર બનાવવાનો અને ભાડે આપવાનો બિઝનેસ એક મોટા વળાંક પર છે. અગાઉ ટેક્નોલોજી કંપનીઓ ડેટા સેન્ટર બની જાય તેની રાહ જોતી હતી, પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ છે. અત્યારે કમ્પ્યુટ પાવર મેળવવા માટે કંપનીઓ પ્લાનિંગના સ્ટેજ પર જ જગ્યા બુક કરી રહી છે. આ ટ્રેન્ડને કારણે મધ્ય 2026 સુધીમાં પ્રી-લીઝ્ડ કેપેસિટી વધીને 1.2 GW થઈ ગઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલા 550 MW હતી.
AI ની માંગ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો પડકાર
આ તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ Amazon Web Services, Microsoft અને Google જેવી ગ્લોબલ જાયન્ટ્સ કંપનીઓ છે, જેમને AI એપ્લિકેશન્સ માટે વિશાળ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂર છે. હાલમાં ઓપરેશનલ કેપેસિટી 1.8 GW છે અને વેકેન્સી રેટ ઘટીને 2.8% ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ સેક્ટરમાં રોકાણકારોએ બે બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
- કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર: Adani Enterprises જેવી કંપનીઓ આ ક્ષેત્રે મોટું રોકાણ કરી રહી છે, જે ઘણીવાર દેવા (Debt) પર આધારિત હોય છે. જો પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થાય, તો વળતર મળવામાં મોડું થઈ શકે છે.
- પાવર કનેક્ટિવિટી: ડેટા સેન્ટર માટે વીજળી સૌથી મોટો પડકાર છે. ગ્રીડ કનેક્ટિવિટીમાં વિલંબ થવાથી તૈયાર બિલ્ડિંગ હોવા છતાં તેને ઓપરેશનલ કરવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
ભવિષ્યના નિયમો
મે 2027 થી લાગુ થનારા Digital Personal Data Protection (DPDP) ના નિયમો પણ કંપનીઓ માટે મહત્વના રહેશે. કંપનીઓ હવે મુંબઈ જેવા ગીચ શહેરોને બદલે નવા વિસ્તારોમાં વિસ્તરણ કરી રહી છે, જે પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ અને રેગ્યુલેટરી પાલન માટે એક જટિલ પ્રક્રિયા છે. વર્ષ 2030 સુધીમાં 5.6 GW થી 9 GW ની કેપેસિટીના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવા માટે કંપનીઓની એક્ઝિક્યુશન ક્ષમતા પર નજર રાખવી અત્યંત આવશ્યક છે.