ભારતે નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશન હેઠળ 5.56-કિલોમીટરના ફ્રી-સ્પેસ ક્વોન્ટમ કી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (QKD) લિંકનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું છે. બેંગલુરુ સ્થિત સ્ટાર્ટઅપ QNu Labs ના નેતૃત્વમાં થયેલા આ ટેસ્ટ દ્વારા સુરક્ષિત સંચાર ક્ષેત્રે નવી આશા જન્મી છે.
ભારતે સુરક્ષિત સાયબર કમ્યુનિકેશન તરફ એક મોટું ડગલું માંડ્યું છે. 27 અને 28 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન કરવામાં આવેલા આ પરીક્ષણમાં 5.56 કિલોમીટર લાંબી ફ્રી-સ્પેસ ક્વોન્ટમ કી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન લિંકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતના કમ્યુનિકેશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ભવિષ્યના સાયબર જોખમોથી સુરક્ષિત કરવાનો છે.\n\n### ટેકનોલોજી અને પાર્ટનરશિપ\nઆ સફળ પરીક્ષણ QNu Labs, BISAG-N અને IIT ગાંધીનગરના સંયુક્ત પ્રયાસોનું પરિણામ છે. પરંપરાગત ફાઈબર-ઓપ્ટિક કેબલ્સને બદલે, આ ટેકનોલોજી હવામાં ક્વોન્ટમ કી ટ્રાન્સમિટ કરે છે, જે સેટેલાઈટ-આધારિત સુરક્ષિત સંચાર માટે અત્યંત મહત્વની છે. સિસ્ટમનો ક્વોન્ટમ બિટ એરર રેટ 5% થી પણ ઓછો નોંધાયો હતો, જ્યારે કી જનરેશન સ્પીડ 230 થી 260 bits per second સુધી રહી હતી.\n\n### બિઝનેસ પ્રોફાઈલ અને આર્થિક પડકારો\nQNu Labs એક પ્રાઈવેટ સ્ટાર્ટઅપ છે અને તે શેરબજારમાં લિસ્ટેડ નથી. કંપનીએ અત્યાર સુધીમાં આશરે ₹350 કરોડનું ફંડિંગ મેળવ્યું છે. જોકે, ડીપ-ટેક ક્ષેત્ર હોવાને કારણે અહીં રોકાણનું જોખમ વધારે છે. કંપની હાલમાં R&D પાછળ મોટો ખર્ચ કરી રહી છે, જેનું પરિણામ એ છે કે નાણાકીય વર્ષ 2025માં કંપનીએ ₹6.2 કરોડનું નેટ લોસ નોંધાવ્યું છે.\n\nઆ ટેકનોલોજીનું કોમર્શિયલ સ્કેલિંગ અત્યારે પણ એક પડકાર છે, કારણ કે વાતાવરણની સ્થિતિ સિગ્નલ પર અસર કરી શકે છે. હવે સૌની નજર નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશનની આગામી પ્રગતિ પર છે, જે નક્કી કરશે કે શું આ સ્ટાર્ટઅપ્સ લાંબા ગાળે આર્થિક રીતે સફળ મોડેલ સાબિત થઈ શકે કે કેમ.