બેંગલુરુ સ્થિત AI સ્ટાર્ટઅપ Gnani.ai એ નવી 'Artha' sovereign AI stack લોન્ચ કરી છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા સરકારી એજન્સીઓ અને કોર્પોરેટ કંપનીઓ પોતાનો ડેટા આંતરિક રીતે સુરક્ષિત રાખી શકશે. આ પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારના IndiaAI Mission સાથે જોડાયેલો છે, જોકે આ કંપની હજુ શેરબજારમાં લિસ્ટેડ નથી.
બેંગલુરુની AI સ્ટાર્ટઅપ Gnani.ai એ 28 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં 'Artha' sovereign AI stack રજૂ કરી છે. ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી. પી. રાધાકૃષ્ણનની ઉપસ્થિતિમાં થયેલ આ લોન્ચિંગ ભારતમાં સ્વદેશી AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાના પ્રયાસોને મજબૂત બનાવે છે. કંપની IndiaAI Mission હેઠળ પસંદગી પામેલી છે.
Sovereign AI શું છે?
બેંકિંગ, ઈન્સ્યોરન્સ અને સરકારી ક્ષેત્રની મોટી સંસ્થાઓ માટે પબ્લિક ક્લાઉડ-આધારિત AI ટૂલ્સ વાપરવા એ ડેટા સુરક્ષા માટે એક મોટો પડકાર છે. 'Sovereign AI' નો અર્થ એ છે કે ડેટા અને મોડેલ પર કંપની કે સરકારનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ રહે. Artha stack દ્વારા હવે કંપનીઓ તેમના પોતાના સર્વર (on-premises) પર AI મોડલ્સ ચલાવી શકશે, જેનાથી પ્રાઈવસી જળવાઈ રહેશે.
Artha Stack ના મુખ્ય ફીચર્સ
આમાં બે મુખ્ય ભાગ છે:
૧. Ivon 3.3: આ 30 બિલિયન પેરામીટર્સ ધરાવતું લાર્જ લેન્ગ્વેજ મોડેલ છે, જે 11 ભારતીય ભાષાઓ ને સપોર્ટ કરે છે. તે 'Mixture-of-Experts' (MoE) આર્કિટેક્ચર પર કામ કરે છે, જે ઓછા પાવર વપરાશમાં પણ શ્રેષ્ઠ કામગીરી આપે છે.
૨. Plexis: આ એક એજન્ટિક AI પ્લેટફોર્મ છે જે ડોક્યુમેન્ટ પ્રોસેસિંગ અને કસ્ટમર ક્વેરી જેવા કાર્યો માનવીય દખલ વગર ઓટોમેટિક કરી શકે છે.
રોકાણકારો માટે મહત્વની માહિતી
નોંધવું રહ્યું કે Gnani.ai હજુ શેરબજારમાં લિસ્ટેડ નથી, તેથી આમાં સીધું રોકાણ શક્ય નથી. જોકે, આ કંપનીમાં Info Edge Ventures અને Aavishkaar Capital જેવી મોટી સંસ્થાઓએ રોકાણ કર્યું છે. લિસ્ટેડ કંપની Info Edge (India) Limited ના પોર્ટફોલિયોમાં આ પ્રકારના ટેક રોકાણો હોવાથી, તે આ સેક્ટરમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે ટ્રેક કરવા લાયક શેર બની રહે છે.