ભારત સરકારની નવી ₹62,500 કરોડની 'Mobile Phone Manufacturing Scheme' માટે Dixon Technologies, Lava અને Optiemus Infracom જેવી કંપનીઓ તૈયારી કરી રહી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ કંપનીઓને માત્ર એસેમ્બલીમાંથી બહાર કાઢીને પ્રોડક્ટ ડિઝાઈન અને ઈનોવેશન તરફ લઈ જવાનો છે.
ડિઝાઇન અને ઈનોવેશન પર સરકારનો ભાર
આ નવી સ્કીમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય કંપનીઓને માત્ર 'બોક્સ-બિલ્ડિંગ' (એસેમ્બલી) માંથી બહાર કાઢીને હાઈ-વેલ્યુ કામગીરી તરફ વાળવાનો છે. સરકાર દ્વારા તૈયાર કરાયેલા માળખા મુજબ, કંપનીઓને વાર્ષિક સેલ્સ પર 5% સુધીનું ઈન્સેન્ટિવ મળી શકે છે. જો કંપનીઓ સ્થાનિક કક્ષાએ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (R&D) ટીમ બનાવે અને ગ્લોબલ ડિઝાઈન પેટન્ટ મેળવે, તો તેમને વધારાનું 3% બોનસ મળશે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે કમ્પોનન્ટ્સ સોર્સિંગ કરવા બદલ વધુ 1.5% નું પ્રોત્સાહન પણ આપવામાં આવશે.
કંપનીઓની રણનીતિ અને બિઝનેસ મોડલ
Dixon Technologies માટે આ એક મોટો અવસર છે. Dixon પહેલાથી જ Vivo India સાથે ભાગીદારી કરીને EMS સેક્ટરમાં મજબૂત પકડ ધરાવે છે, પરંતુ હવે તે વેલ્યુ એડિશન વધારવા પર ધ્યાન આપી રહી છે. તેવી જ રીતે, Optiemus Infracom પણ પોતાની કામગીરીને ડાયવર્સિફાઈ કરી રહી છે. ખાસ કરીને, Corning સાથેની ભાગીદારીમાં કંપની કવર ગ્લાસ પ્રોડક્શનની સુવિધા બનાવી રહી છે, જે FY27 ના બીજા ભાગમાં શરૂ થવાની ધારણા છે.
પડકારો અને માર્કેટની સ્થિતિ
જોકે, આ સ્કીમ આકર્ષક છે, પરંતુ રસ્તામાં કેટલાક અવરોધો પણ છે. વર્ષ 2026 સુધીમાં સ્માર્ટફોનનું વેચાણ ઘટીને 125 મિલિયન યુનિટ્સ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે દસ વર્ષનો સૌથી નીચો આંકડો હોઈ શકે છે. આટલી સ્પર્ધામાં ગ્લોબલ જાયન્ટ્સ સામે સ્થાનિક બ્રાન્ડ્સ માટે પોતાનું સ્થાન બનાવવું મુશ્કેલ છે. એન્ટ્રી-લેવલ સ્માર્ટફોન સેગમેન્ટમાં માર્જિન ખૂબ જ પાતળા હોય છે, તેથી માર્કેટિંગ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશનના ખર્ચાઓ કંપનીઓના પ્રોફિટ પર દબાણ લાવી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે સરકાર તરફથી 'Target Segment-2' ના અંતિમ નિયમો આવવાની રાહ જોવી જોઈએ.