ભારતમાં AI પાવરની વધતી માંગને પહોંચી વળવા ડેટા સેન્ટર ઇન્ડસ્ટ્રી હવે હૈદરાબાદ અને પુણે જેવા નવા શહેરો તરફ વળી રહી છે. સરકાર દ્વારા **2047** સુધી ટેક્સ ઇન્સેન્ટિવ આપવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ રોકાણકારો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની અછત અને પાણીની તંગી જેવા જોખમો પર નજર રાખી રહ્યા છે.
ભારતનું ડેટા સેન્ટર સેક્ટર હાલમાં ભૌગોલિક રીતે મોટા ફેરફારમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. વર્ષો સુધી મુંબઈ અને ચેન્નાઈ મુખ્ય હબ રહ્યા હતા, પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના આગમન સાથે જરૂરિયાતો બદલાઈ છે. હવે ડેવલપર્સ મુંબઈ-પુણે કોરિડોર, હૈદરાબાદ અને દિલ્હી-NCR જેવા વિસ્તારોમાં નવા પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપી રહ્યા છે.
AI કેમ સાઇટ સિલેક્શન બદલી રહ્યું છે?
AI ના કામકાજ માટે સામાન્ય ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ કરતા ઘણી વધારે પાવર ડેન્સિટીની જરૂર પડે છે. આધુનિક AI-રેડી ડેટા સેન્ટર્સ માટે 25 કિલોવોટ પ્રતિ ચોરસ મીટરથી વધુ લોડિંગ ક્ષમતા જોઈએ છે. મુંબઈ જેવા જૂના હબ્સમાં ગ્રીડની મર્યાદાઓને કારણે આટલો પાવર મેળવવો મોંઘો અને સમય માંગી લે તેવો છે, તેથી કંપનીઓ હવે એવા વિસ્તારો શોધી રહી છે જ્યાં પાવર સપ્લાય વધુ મજબૂત હોય.
પોલિસી સપોર્ટ અને માર્કેટ ગ્રોથ
ભારત સરકારે આ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિદેશી ક્લાઉડ સર્વિસ કંપનીઓને 2047 સુધી ટેક્સ હોલિડેની જાહેરાત કરી છે. પાવર, ડેટા સેન્ટર હાર્ડવેર અને સેમિકન્ડક્ટર સાથે જોડાયેલી 'AI એનેબલર્સ' કંપનીઓના શેરમાં વર્ષ 2026 માં સરેરાશ 60% નો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જે રોકાણકારોનો ઉત્સાહ દર્શાવે છે.
નાણાકીય અને ઓપરેશનલ જોખમો
ડેટા સેન્ટર બનાવવું ખૂબ જ ખર્ચાળ છે, જેના કારણે કંપનીઓ પર ભારે દેવું (Debt) થઈ શકે છે. રોકાણકારો અત્યારે બે મુખ્ય જોખમો પર નજર રાખી રહ્યા છે:
૧. પાણીની અછત: કુલિંગ સિસ્ટમ માટે મોટા પ્રમાણમાં પાણી વપરાય છે, જેના કારણે થાણે અને વિશાખાપટ્ટનમ જેવા વિસ્તારોમાં સ્થાનિક સ્તરે વિરોધ જોવા મળી રહ્યો છે.
૨. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ગેપ: સરકારી મંજૂરીઓ મળવા છતાં, ફાઈબર કનેક્ટિવિટી અને વીજળીના ગ્રીડ પૂરા પાડવામાં વિલંબ પ્રોજેક્ટના રિટર્ન પર અસર કરી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે કંપનીઓ ઝડપી ગ્રોથની સાથે આ સંસાધનો અને દેવાનું વ્યવસ્થાપન કેવી રીતે કરે છે.