ભારતીય કંપનીઓ માટે CERT-In એ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) માટે કડક સિક્યોરિટી ગાઈડલાઈન્સ જાહેર કરી છે. આમાં AI એજન્ટોને **4** જોખમ સ્તર (Risk Tiers) માં વહેંચવામાં આવ્યા છે, જેથી ડેટા લીક અટકાવી શકાય.
શું છે CERT-In ની નવી માર્ગદર્શિકા?
ભારતના સત્તાવાર સાયબર સિક્યોરિટી એજન્સી CERT-In એ 4 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ AI સિસ્ટમ્સ માટે નવું સિક્યોરિટી ફ્રેમવર્ક જાહેર કર્યું છે. આનો મુખ્ય હેતુ સ્વાયત્ત (Autonomous) AI એજન્ટો દ્વારા થતા સંભવિત ડેટા લીક, અનધિકૃત એક્સેસ અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં થતી છેડછાડને રોકવાનો છે.
4 સ્તરીય રિસ્ક મેનેજમેન્ટ
આ ગાઈડલાઈન્સમાં AI સિસ્ટમને 4 ટિયરમાં વહેંચવામાં આવી છે, જે 'લો' (Low) થી લઈને 'ક્રિટિકલ' (Critical) સુધીના જોખમોને આવરી લે છે. ક્રિટિકલ સિસ્ટમ્સ માટે હવે ખૂબ જ કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવશે, જેમાં AI એજન્ટોને યુઝરની તમામ પરવાનગીઓ આપવાને બદલે 'એક્સપ્લિસિટ પરમિશન મોડલ' નો ઉપયોગ કરવો પડશે.
હ્યુમન-ઈન-ધ-લૂપ અને ઓડિટ
નવા નિયમો મુજબ, કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા પહેલા 'હ્યુમન-ઈન-ધ-લૂપ' (માનવીય દેખરેખ) હોવી ફરજિયાત છે. એટલે કે, AI કોઈ મોટો નિર્ણય લે તે પહેલાં તેને મંજૂર કે ઓવરરાઈડ કરવા માટે માણસની હાજરી અનિવાર્ય છે. વધુમાં, કંપનીઓએ તમામ AI એક્શનના 180 દિવસના લોગ્સ જાળવી રાખવા પડશે જેથી ફોરેન્સિક તપાસ સરળ બને.
રોકાણકારો અને બિઝનેસ પર અસર
આ નિયમો હાલમાં બાઈન્ડિંગ નથી, પરંતુ તે ભવિષ્યના કાયદાઓનો પાયો માનવામાં આવે છે. આનાથી કંપનીઓના સાયબર સિક્યોરિટી અને લીગલ પાલન (Compliance) પાછળના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ફાઈનાન્સ, હેલ્થકેર અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં સક્રિય કંપનીઓએ હવે ઈન્સિડન્ટ રિપોર્ટિંગ માટે 6 કલાકની સમયમર્યાદાનું પાલન કરવાનું રહેશે. હવે માર્કેટની નજર એ વાત પર રહેશે કે ટેક કંપનીઓ કેટલી ઝડપથી પોતાની આર્કિટેક્ચરને આ નવા ધોરણો મુજબ અપડેટ કરે છે.