ગગનયાન મિશનના એસ્ટ્રોનૉટ પ્રશાંત નાયરનું માનવું છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ભારતે હવે પોતાની સ્વદેશી AI ટેક્નોલોજી પર નિર્ભર રહેવું જોઈએ. કેરળ સાયબર સુરક્ષા સમિટમાં તેમણે આપેલા નિવેદનથી ભારતીય આઈટી સેક્ટરમાં નવા બદલાવના સંકેત મળ્યા છે.
ગગનયાન મિશનના એસ્ટ્રોનૉટ અને ઈન્ડિયન એર ફોર્સના એર કોમોડોર પ્રશાંત બાલકૃષ્ણન નાયરે ભારતના ભવિષ્ય માટે 'AI સાર્વભૌમત્વ' (AI Sovereignty) નો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. કેરળ સાયબર સુરક્ષા સમિટ ૨૦૨૬માં તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે, જો આપણે વિદેશી AI સિસ્ટમ પર વધુ પડતા નિર્ભર રહીશું, તો તે દેશના ડિફેન્સ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ખતરો બની શકે છે.
વધતા સાયબર જોખમો અને આર્થિક ફટકો
આજે જ્યારે ડિજિટલ અને ફિઝિકલ ખતરા વચ્ચેની રેખા ભૂંસાઈ રહી છે, ત્યારે સાયબર ફ્રોડ અને ફેક કન્ટેન્ટ જેવા પડકારો વધી રહ્યા છે. આંકડાઓ મુજબ, ભારતમાં વર્ષ ૨૦૨૫ માં સાયબર ફ્રોડથી થયેલું નુકસાન ₹૧૯,૮૧૩ કરોડ જેટલું જંગી રહ્યું છે. આ આંકડો સૂચવે છે કે જૂના સાયબર સુરક્ષાના નિયમો હવે આધુનિક AI હુમલાઓ સામે ટકી શકે તેમ નથી.
ટેક સેક્ટરમાં રોકાણ અને તકો
આ નિવેદન ભારતીય ટેક કંપનીઓ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. સરકાર અને ઉદ્યોગો હવે વિદેશી ટેકનોલોજીને બદલે સ્વદેશી, સુરક્ષિત અને લોકલાઈઝ્ડ AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરફ વળી રહ્યા છે. આનાથી ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ અને IT સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ માટે વિકાસના નવા રસ્તા ખુલશે.
રોકાણકારો માટે આ એક લાંબા ગાળાનો સંકેત છે. ભવિષ્યમાં કંપનીઓ તેમના R&D અને પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટના બજેટને 'ડિજિટલ સુરક્ષા' પર વધુ કેન્દ્રિત કરશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકારની આગામી પોલિસી ડેટા ઓનરશિપ અને ડિફેન્સ સ્પૅન્ડિંગને કેવી રીતે અસર કરે છે.