Meta, Google અને OpenAI જેવી દિગ્ગજ ટેક કંપનીઓ હવે AI શોપિંગ એજન્ટ્સ લાવી રહી છે જે ગ્રાહકોને સૌથી સસ્તી વસ્તુઓ શોધી આપે છે. પરંતુ, આ હોડમાં સપ્લાય ચેઈન અને લેબર સ્ટાન્ડર્ડ્સ સાથે બાંધછોડ થવાનું મોટું જોખમ ઉભું થયું છે.
ટેક જગતના દિગ્ગજો જેવા કે Meta, Google અને OpenAI હવે એવા AI શોપિંગ એજન્ટ્સ તૈયાર કરી રહ્યા છે જે ગ્લોબલ માર્કેટ સ્કેન કરીને ગ્રાહકોને સૌથી ઓછી કિંમતે સામાન અપાવી શકે. આ ટૂલ્સ ગ્રાહકો માટે તો વરદાનરૂપ છે, પણ અર્થશાસ્ત્રીઓ અને સપ્લાય ચેઈન એક્સપર્ટ્સ આ 'પ્રાઈસ-ફર્સ્ટ' એપ્રોચના ગંભીર પરિણામો વિશે ચેતવણી આપી રહ્યા છે.
અલ્ગોરિધમનું ગણિત અને જોખમ
આ AI એજન્ટ્સ માત્ર કાર્યક્ષમતા અને કિંમત પર જ ધ્યાન આપે છે. જ્યારે કોઈ અલ્ગોરિધમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ જ 'સૌથી ઓછી કિંમત' શોધવાનો હોય, ત્યારે ઉત્પાદકો પર ભાવ ઘટાડવાનું દબાણ વધે છે. 'International Labour Organisation' ના રિપોર્ટ્સ મુજબ, જ્યારે સપ્લાય ચેઈનમાં ભાવનું ભારે દબાણ હોય, ત્યારે ઘણી કંપનીઓ પ્રોફિટ જાળવી રાખવા માટે કામદારોના પગારમાં કાપ મૂકે છે, સુરક્ષાના નિયમોને અવગણે છે અથવા ઓવરટાઈમ કરાવે છે.
ESG ઇન્વેસ્ટિંગમાં પારદર્શિતાનો અભાવ
રોકાણકારો માટે આ એક નવી મૂંઝવણ છે. હાલમાં જે AI મોડલ્સ કામ કરી રહ્યા છે, તેમાં નૈતિક કામદારોના અધિકારો કે 'ESG' (Environmental, Social, and Governance) પેરામીટર્સનો અભાવ છે. AI માટે કિંમત અને ડિલિવરી સ્પીડ માપવી સરળ છે, પરંતુ કામદારોની સ્થિતિ કે નૈતિક સોર્સિંગનો ડેટા અસ્પષ્ટ છે.
જો રિટેલર્સ પોતાની પ્રોફિટ માર્જિન જાળવી રાખીને પણ કિંમતો ઘટાડે, તો તેની સીધી અસર મેન્યુફેક્ચરિંગ લેવલ પર પડે છે. રોકાણકારોએ ખાસ નોંધ લેવી જોઈએ કે જે કંપનીઓ આ AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરે છે, શું તેઓ સોર્સિંગમાં નૈતિકતા જાળવે છે? જો નહીં, તો ભવિષ્યમાં લેબર એક્સપ્લોઈટેશનના મુદ્દે કંપનીઓ પર રેગ્યુલેટરી તપાસ કે પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન થવાનું જોખમ રહેલું છે.
આગળ શું?
આ ક્ષેત્રમાં સુધારો ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે અલ્ગોરિધમિક નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા લાવવા માટે કડક નિયમો બને. ભવિષ્યમાં, જે કંપનીઓ ભાવની સાથે નૈતિક સોર્સિંગ પર ધ્યાન આપશે, તે જ લાંબા ગાળે ટકી શકશે.