ઘણી કંપનીઓ માટે હવે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ખર્ચાળ સાબિત થઈ રહ્યું છે. માનવ શ્રમ ઘટાડવાના પ્રયાસમાં સિસ્ટમ મેન્ટેનન્સ અને સ્પેશિયલાઈઝ્ડ ટ્રેનિંગનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે, જે સીધી રીતે નફા પર અસર કરી રહ્યો છે. રોકાણકારોએ સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.
AI ટેક્નોલોજીના આગમન સાથે એવી અપેક્ષા હતી કે આનાથી કંપનીઓના ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે, પરંતુ વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ છે. ઘણી કંપનીઓ માટે AI માત્ર ટેક્નોલોજી ખરીદવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેના નિભાવ (Maintenance), કેલિબ્રેશન અને સતત દેખરેખ પાછળ કંપનીઓને મોટો ખર્ચ કરવો પડી રહ્યો છે.
ઓટોમેશન પાછળ છુપાયેલો માનવ ખર્ચ
AI એટલે સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટેડ વર્કફોર્સ એવું માનવું ભૂલભરેલું છે. ઘણીવાર AI સિસ્ટમ જટિલ કે બદલાતા વાતાવરણમાં કામ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે, જેના કારણે માણસોના હસ્તક્ષેપની સતત જરૂર પડે છે. પરિણામે, કંપનીઓને કાં તો જૂના કર્મચારીઓને નવી તાલીમ આપવી પડે છે અથવા તો મોંઘા નિષ્ણાતોને રાખવા પડે છે. આનાથી કંપની પર ડબલ બોજ પડે છે: એક તરફ જૂનો સ્ટાફ અને બીજી તરફ AI સિસ્ટમ મેનેજ કરવાનો ખર્ચ.
પ્રોફિટ માર્જિન પર અસર
રોકાણકારો માટે આ એક મહત્વનો મુદ્દો છે. જો AI પાછળ કરવામાં આવેલો ખર્ચ કંપનીની આવકમાં પ્રમાણસર વધારો ન કરે કે ખર્ચ ન ઘટાડે, તો તે સીધી રીતે પ્રોફિટ માર્જિનને નુકસાન પહોંચાડે છે. શેરહોલ્ડર્સ જે વળતરની અપેક્ષા રાખતા હોય છે, તે ઘણીવાર આ સિસ્ટમ્સના ઊંચા મેન્ટેનન્સ ખર્ચને કારણે ધોવાઈ જાય છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
જ્યારે કોઈ કંપની AI અપનાવવાની જાહેરાત કરે, ત્યારે માત્ર વાતો પર નહીં પણ તેના ફાઈનાન્શિયલ રિપોર્ટ્સ પર ધ્યાન આપો. જો કંપનીના વહીવટી ખર્ચ (Administrative Expenses) ઊંચા જ રહેતા હોય, તો તેનો અર્થ એ કે AI ના કારણે કાર્યક્ષમતા વધવાને બદલે કંપની બોજ હેઠળ દબાઈ રહી છે. માત્ર જાહેરાતો જોઈને રોકાણ કરવાને બદલે, શું આ ટેક્નોલોજી ખરેખર બોટમ લાઈન (Bottom Line) સુધારી રહી છે, તેની તપાસ કરવી અનિવાર્ય છે.