Zohoના ચીફ વેંબુ: ભારતીય ટેક પ્રતિભાઓને દેશમાં પાછા બોલાવવાની અપીલ, દેશને બનશે વધુ મજબૂત

વેંબુનો મુખ્ય સંદેશ: ઘરે જ ટેકનોલોજી બનાવો

Zoho Corporation ના સ્થાપક શ્રીધર વેંબુએ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રહેતા ભારતીય મૂળના લોકોને સ્વદેશ પાછા ફરવા માટે આગ્રહ કર્યો છે. વેંબુનો મુખ્ય તર્ક એ છે કે ભારતનું વૈશ્વિક મંચ પરનું સ્થાન અને તેને મળતું સન્માન, તેના નાગરિકોની વિદેશમાં થયેલી સિદ્ધિઓ પર નહીં, પરંતુ પોતાની ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતાઓના વિકાસ પર નિર્ભર રહેશે. તેમનો વિશ્વાસ છે કે ભારતની 'સભ્યતાકીય શક્તિ' (civilizational strength) તેના ઘરેલું ઇનોવેશન (domestic innovation) અને ટેક નેતૃત્વ (tech leadership) માંથી આવશે. આ વાત તેમણે 27 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર શેર કરી હતી.

વૈશ્વિક સન્માન માટે ઘરેલું ટેક જરૂરી, માત્ર નિકાસ નહીં

વેંબુએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે વૈશ્વિક સન્માન નક્કર ઘરેલું ટેક ક્ષમતાઓમાંથી આવે છે, માત્ર આર્થિક આંકડાઓ કે ડાયસ્પોરા દ્વારા મેળવેલા પ્રભાવમાંથી નહીં. તેમણે ચેતવણી આપી કે જો ભારત બહારની મદદ પર નિર્ભર રહેશે તો આર્થિક આંકડાઓને સાચા વૈશ્વિક સ્થાન સાથે ભેળસેળ ન કરવી જોઈએ. તેમનું માનવું છે કે રાષ્ટ્રીય સમૃદ્ધિ, સુરક્ષા અને વૈશ્વિક પ્રભાવ દેશના પોતાના ટેક ભવિષ્ય પરના નિયંત્રણ સાથે જોડાયેલા છે. તેમની આ ટિપ્પણીઓ ભારતમાંથી દાયકાઓથી ચાલતા 'બ્રેઇન ડ્રેઇન' (brain drain) ની વ્યાપક ચર્ચાઓ વચ્ચે આવી છે.

વૈશ્વિક ટેકમાં ભારતની વધતી ભૂમિકા

ભારત ઝડપથી વૈશ્વિક ટેકનોલોજીમાં એક મુખ્ય ખેલાડી તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. તે માત્ર અમેરિકા અને ચીન પછી AI ઇકોસિસ્ટમમાં ત્રીજા સ્થાને છે. આ વિકાસ મોટા ટેલેન્ટ પૂલ દ્વારા સંચાલિત છે: 40 લાખ થી વધુ IT પ્રોફેશનલ્સ અને દર વર્ષે 10 લાખ થી વધુ એન્જિનિયરો સ્નાતક થાય છે, જેમાં ઘણા AI અને મશીન લર્નિંગના નિષ્ણાત છે. 2026 માં ભારતમાં ટેક ખર્ચમાં 13.4% નો ઉછાળો આવવાની ધારણા છે, જે મોટાભાગના એશિયા-પેસિફિક દેશો કરતાં વધુ ઝડપી છે. Zoho Corporation પોતે પણ આ પ્રગતિ દર્શાવે છે, જેમાં ભારત હવે તેનું બીજું સૌથી મોટું બજાર છે અને આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે, જે અદ્યતન ડિજિટલ સાધનોની સ્થાનિક માંગમાં વધારો સૂચવે છે.

પરિવર્તન: 'બ્રેઇન ડ્રેઇન' થી 'બ્રેઇન ગેઇન' સુધી

ભારતીય વ્યાવસાયિકોના વિદેશ જવાની વાર્તા બદલાઈ રહી છે. જે પહેલા 'બ્રેઇન ડ્રેઇન' (brain drain) તરીકે જોવામાં આવતું હતું, તેને હવે 'બ્રેઇન સર્ક્યુલેશન' (brain circulation) અથવા 'બ્રેઇન ગેઇન' (brain gain) તરીકે જોવામાં આવે છે. વધુ કુશળ ભારતીયો દેશના વિકાસમાં મદદ કરવા માટે પાછા ફરી રહ્યા છે. વિશ્વભરમાં 3.5 કરોડ થી વધુ ભારતીય ડાયસ્પોરા, રોકાણ, જ્ઞાન વહેંચણી અને નવા વ્યવસાયો માટે એક મોટી શક્તિ છે. તેમના યોગદાને ટેક ઉદ્યોગો અને સંશોધન જૂથો શરૂ કરવામાં મદદ કરી છે, જેણે ભારતની વૈશ્વિક આર્થિક કનેક્ટિવિટી અને છબીમાં સુધારો કર્યો છે. પ્રવાસી ભારતીય દિવસ (Pravasi Bharatiya Divas) જેવા સરકારી પ્રયાસો પણ આ મહત્વપૂર્ણ સમુદાયને જોડવાનો હેતુ ધરાવે છે.

ઘરે ટેક ક્ષમતા બનાવવામાં આવતા અવરોધો

આમ છતાં, ભારતે ટોચની પ્રતિભાઓને જાળવી રાખવામાં અને આકર્ષવામાં પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે. 2026 માં ભારતમાં ટેક પગારમાં લગભગ 10% નો વધારો થવાની ધારણા છે, જે એશિયા-પેસિફિકમાં સૌથી વધુ છે. આ કુશળ કામદારો માટે મજબૂત સ્પર્ધા અને ઊંચા ખર્ચ દર્શાવે છે. ભારતમાં ઘણા AI ડેવલપર્સ છે, પરંતુ વિશિષ્ટ AI સંશોધન વૈજ્ઞાનિકો અને AI ગવર્નન્સ નિષ્ણાતોની અછત વૈશ્વિક સ્તરે ધોરણ-નિર્ધારણમાં અવરોધ લાવી શકે છે. વધુમાં, 11.6 લાખ થી વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હાલમાં વિદેશમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, જે આ પ્રવાહને ચાલુ રાખે છે. શ્રીધર વેંબુએ તો ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ્સ અને સોફ્ટવેર જેવા ક્ષેત્રોમાં 'ટેક રેઝિલિયન્સ માટે રાષ્ટ્રીય મિશન' (National Mission for Tech Resilience) ની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે, જેથી ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો અને ટેક હથિયારબંધી સામે દેશ સ્વ-નિર્ભર બની શકે.

ભારતનું ટેક ભવિષ્યનું નિર્માણ

વેંબુનો આ આહ્વાન ભારતની યુવા વસ્તી અને વિકસતા ડિજિટલ અર્થતંત્રનો ઉપયોગ કરીને સ્વ-નિર્ભર ટેક લીડર બનવાની વ્યૂહરચના સાથે સુસંગત છે. દેશ AI માં અગ્રણી બનવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે, જેમાં ડેટા સેન્ટર્સ અને વિકસતા સ્ટાર્ટઅપ દ્રશ્યોમાં નોંધપાત્ર રોકાણ આ લક્ષ્ય માટે મજબૂત પાયો બનાવી રહ્યું છે. ઘરેલું ટેક લીડર્સને પ્રોત્સાહન આપીને અને એવું વાતાવરણ બનાવીને જ્યાં પાછા ફરતા વ્યાવસાયિકો સંશોધન અને નવીનતામાં યોગદાન આપી શકે, ભારત માત્ર આર્થિક વૃદ્ધિ જ નહીં, પરંતુ ટેક યુગમાં તેની પોતાની 'સભ્યતાકીય શક્તિ' પર આધારિત સાચી વૈશ્વિક અસર અને આદર પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.