ભારતમાં એડવાન્સ્ડ કેમિસ્ટ્રી સેલ (ACC) બેટરીની માંગ 2025 માં 28 GWh થી વધીને 2040ના દાયકાના મધ્ય સુધીમાં 700 GWh થી વધુ થવાની ધારણા છે.
આ વિશાળ માંગ, મહત્વાકાંક્ષી ક્લાયમેટ ટાર્ગેટ્સ અને વિકસિત ભારત વિઝન 2047 ને સિદ્ધ કરવા માટે, દેશ એક મજબૂત, એન્ડ-ટુ-એન્ડ ઘરેલું મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરવા તરફ વ્યૂહાત્મક રીતે આગળ વધી રહ્યો છે. હાલમાં, દેશની ઇન્સ્ટોલ્ડ ક્ષમતા 1 GWh થી ઓછી છે, પરંતુ 2030 સુધીમાં તે 120-170 GWh સુધી પહોંચી શકે છે, અને 2035 સુધીમાં 246 GWh ના લક્ષ્યાંક છે.
LFP ટેકનોલોજી પર ભાર: ખર્ચ અને સુરક્ષાનો સમન્વય
આ ટેકનોલોજીકલ પસંદગીમાં લિથિયમ આયર્ન ફોસ્ફેટ (LFP) બેટરીઓ 2047 સુધીમાં ભારતની કુલ બેટરી માંગના 60% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે તેવી અપેક્ષા છે. LFP બેટરીઓ તેની નોંધપાત્ર ખર્ચ-અસરકારકતા માટે જાણીતી છે; વૈશ્વિક સ્તરે, LFP પેક $81/kWh ની આસપાસ આવે છે, જ્યારે નિકલ મેંગેનીઝ કોબાલ્ટ (NMC) જેવી ટેકનોલોજી $128/kWh માં પડે છે. LFP સેલ, NMC સેલ કરતાં 50% સુધી સસ્તા હોઈ શકે છે. વધુમાં, LFP ની આંતરિક થર્મલ સ્થિરતા અને ઉન્નત સલામતી પ્રોફાઇલ, વિશ્વસનીય અને સસ્તું ઊર્જા સંગ્રહ (Energy Storage) ની જરૂરિયાત સાથે સુસંગત છે.વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાના જોખમો અને ભારતની વ્યૂહરચના
આયાત નિર્ભરતા અને ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમો ઘટાડવા માટે ઘરેલું ઉત્પાદન આવશ્યક છે. બેટરી માટેના વૈશ્વિક ક્રિટિકલ મિનરલ સપ્લાય ચેઇનમાં, ખાસ કરીને લિથિયમ, નિકલ અને કોબાલ્ટ માટે, ભૌગોલિક કેન્દ્રીકરણ નોંધપાત્ર છે. ચીન વૈશ્વિક પ્રોસેસિંગ અને મેન્યુફેક્ચરિંગમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે, જે 75% થી વધુ માર્કેટ શેર ધરાવે છે. આનાથી સંસાધન રાષ્ટ્રવાદ, નિકાસ પ્રતિબંધો અને પુરવઠા ખોરવાઈ જવાનું જોખમ રહે છે.ભારત વ્યૂહાત્મક આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી દ્વારા ખનિજ સોર્સિંગ અને ક્રિટિકલ મિનરલ્સ (જેમ કે લિથિયમ અને નિકલ) ની સ્થાનિક પ્રોસેસિંગ માટે સરકારી પ્રોત્સાહનો દ્વારા આ નબળાઈઓને ઘટાડવા સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યું છે. આમાં 15% સુધીની કેપિટલ સબસિડીનો પણ સમાવેશ થાય છે. Production Linked Incentive (PLI) યોજના, બજેટ 2026-27 માં કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાં મુક્તિ, ઊર્જા સંગ્રહ માટે પ્રોત્સાહનો અને સમર્પિત રેર અર્થ કોરિડોરની સ્થાપના જેવી પહેલ દ્વારા આ મહત્વાકાંક્ષાને વધુ વેગ આપવામાં આવી રહ્યો છે.
જ્યારે ચીન હાલમાં વૈશ્વિક બેટરી ઉત્પાદનમાં અગ્રેસર છે, ત્યારે ભારતનો વ્યૂહાત્મક ફોકસ, ખાસ કરીને ખર્ચ-અસરકારક અને સ્થિતિસ્થાપક LFP ટેકનોલોજી પર, તેને આ નિર્ણાયક ભાવિ બજારમાં નોંધપાત્ર હિસ્સો મેળવવા માટે સ્થાન આપે છે. આ 'China + 1' વ્યૂહરચના દ્વારા યુએસ અને યુરોપ જેવા બજારોમાં નિકાસકાર બનવાની ક્ષમતા પણ ધરાવે છે.