Whalesbook
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતું જોખમ
હાલમાં, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે અંડરસી કેબલ્સ માટે જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયું છે. આ કેબલ્સ ભારતના લગભગ એક તૃતીયાંશ પશ્ચિમી ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિક (internet traffic) વહન કરે છે. સુરક્ષાના કારણોસર, ક્ષતિગ્રસ્ત કેબલ સિસ્ટમ્સના સમારકામ કાર્યો હાલ પૂરતા સ્થગિત કરવામાં આવ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, આવા સમારકામ અત્યંત જટિલ, ખર્ચાળ હોય છે અને તેમાં ઘણા મહિનાઓ લાગી શકે છે. ભૂતકાળમાં, આ માર્ગ પરના વિક્ષેપોને કારણે એશિયા-ગલ્ફ ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિકના લગભગ 17% પર અસર પડી હતી. જે જળમાર્ગને એક સમયે સુરક્ષિત માનવામાં આવતો હતો, તે હવે સંઘર્ષનું કેન્દ્ર બની ગયો છે. આ વધેલા જોખમો રિલાયન્સ જિયો (Reliance Jio) અને ગૂગલ (Google) જેવી કંપનીઓના નવા સબસી કેબલ પ્રોજેક્ટ્સને પણ અસર કરી રહ્યા છે, જેના કારણે વિલંબ અને ખર્ચમાં વધારો થવાની સંભાવના છે.
ડેટા સેન્ટર મહત્વાકાંક્ષાઓ પર અસર
ભારત ડેટા સેન્ટર હબ (data center hub) તરીકે $270 બિલિયનનું લક્ષ્ય અને ક્લાઉડ સેવાઓના (cloud services) નિકાસકાર (export nation) બનવાની મહત્વાકાંક્ષા ધરાવે છે. જોકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના સંકટને કારણે આ યોજનાઓને મોટો ફટકો પડી શકે છે. મેટા પ્લેટફોર્મ્સ (Meta Platforms) અને ગૂગલ જેવી કંપનીઓ દ્વારા શરૂ કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં લાંબા સમય સુધી વિક્ષેપ પડી શકે છે. આ સંવેદનશીલતા તાજેતરમાં 3 માર્ચ, 2026ના રોજ યુએઈ (UAE) અને બહેરીનમાં એમેઝોન વેબ સર્વિસિસ (AWS) સુવિધાઓ પર થયેલા ડ્રોન હુમલાઓથી સ્પષ્ટ થઈ હતી, જેમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન થયું હતું અને સેવાઓમાં વિક્ષેપ પડ્યો હતો. આ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હવે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવમાં સીધા હુમલાનું લક્ષ્ય બની શકે છે.
રોકાણ અને ભવિષ્યની વ્યૂહરચના
ગૂગલ, રિલાયન્સ જિયો અને મેટા પ્લેટફોર્મ્સ જેવી મોટી ટેક કંપનીઓ ભારતના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ભારે રોકાણ કરી રહી છે. ગૂગલ 'અમેરિકા-ઇન્ડિયા કનેક્ટ' (America-India Connect) પહેલ હેઠળ ત્રણ નવા સબસી કેબલ સિસ્ટમ્સ ગોઠવી રહ્યું છે. રિલાયન્સ જિયો પણ તેના ઇન્ડિયા-એશિયા-એક્સપ્રેસ (IAX) અને ઇન્ડિયા-યુરોપ-એક્સપ્રેસ (IEX) કેબલ્સ વિકસાવી રહ્યું છે. મેટાનો પ્રોજેક્ટ વોટરવર્થ (Waterworth) ભારતને ઉત્તર અમેરિકા, દક્ષિણ અમેરિકા, આફ્રિકા અને યુરોપ સાથે જોડશે. ભારતીય ડેટા સેન્ટર માર્કેટમાં 2026ના અંત સુધીમાં ક્ષમતા 1.7 GW સુધી પહોંચવાની અને 2032 સુધીમાં 7.9 GW થી વધુ થવાની ધારણા છે. આ રોકાણો AI, 5G અને સરકારી સમર્થન દ્વારા સંચાલિત છે. જોકે, આ સંવેદનશીલ લિંક્સની ઓપરેશનલ સુરક્ષા (operational security) એક મોટી ચિંતાનો વિષય બની રહેશે. સબસી કેબલ્સની આંતરિક નબળાઈઓ અને ભૌગોલિક અસ્થિર પ્રદેશોમાં તેમની સ્થિતિ ભારતના ડિજિટલ ભવિષ્ય માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.