AI Impact Summit: ભવિષ્યના નિર્માણની જાહેરાતો અને બજારની કઠોર વાસ્તવિકતા
'India AI Impact Summit 2026' માં ભારતીય ટેક દિગ્ગજો દ્વારા દેશને વૈશ્વિક AI હબ બનાવવા માટેના મોટા પાયાના રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની જાહેરાતો કરવામાં આવી હતી. આ જાહેરાતોનો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં સોવરિન AI ક્ષમતાઓ, ડેટા સેન્ટર્સ અને AI ફેક્ટરીઓ વિકસાવવાનો હતો.
મુખ્ય ભાગીદારીઓ અને રોકાણ:
- TCS અને OpenAI: બંને કંપનીઓએ ભારતમાં પ્રથમ મોટા પાયે AI ડેટા સેન્ટર વિકસાવવા માટે ભાગીદારી કરી છે, જે 100 મેગાવોટ થી શરૂ થઈને 1 ગિગા વોટ સુધી વિસ્તરશે. OpenAI આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ગ્રાહક રહેશે.
- L&T અને Nvidia: Larsen & Toubro (L&T) એ Nvidia Corporation સાથે મળીને ગિગા વોટ-સ્કેલ AI ફેક્ટરીઓ બનાવવાની યોજના જાહેર કરી છે, જેમાં L&T ની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કુશળતા અને Nvidia ના AI સ્ટેકનો ઉપયોગ થશે.
- Reliance Industries: ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ આગામી 7 વર્ષ માં ભારતના AI અને ડેટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ₹10 લાખ કરોડ ના રોકાણની જાહેરાત કરી છે, જેમાં Jio માટે AI-રેડી ડેટા સેન્ટર્સનો પણ સમાવેશ થાય છે.
બજારની જટિલ પ્રતિક્રિયા:
આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓની જાહેરાતો છતાં, ૧૯ ફેબ્રુઆરીના રોજ શેરબજારમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો, જેણે આ જાહેરાતોની તાત્કાલિક અસરને ઝાંખી પાડી દીધી.
- TCS ના શેર શરૂઆતમાં 2% વધીને ₹2,748.70 પર પહોંચ્યા હતા, પરંતુ દિવસના અંતે વ્યાપક વેચવાલીમાં 0.6% ઘટીને ₹2,677.90 પર બંધ થયા.
- L&T ના શેર 18 ફેબ્રુઆરી ના રોજ ₹4,335 ની નવી 52-સપ્તાહની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યા બાદ, 19 ફેબ્રુઆરી ના રોજ 1.1% ઘટીને ₹4,280.50 પર બંધ થયા.
- Reliance Industries, તેના મોટા રોકાણની જાહેરાત બાદ, 18 ફેબ્રુઆરી ના રોજ 2.21% ઘટીને ₹1,409.50 પર બંધ થયું હતું. જોકે, 19 ફેબ્રુઆરી ના રોજ બજારમાં આવેલા મોટા ઘટાડા દરમિયાન તેના શેરમાં 3.5% સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો.
વ્યાપક બજારમાં ઘટાડો:
૧૯ ફેબ્રુઆરીના રોજ, Nifty 50 ઇન્ડેક્સ 1.41% ઘટીને 25,454.35 પર અને BSE Sensex 1.48% ઘટીને 82,498.14 પર બંધ થયો. આ ઘટાડાએ ત્રણ દિવસની તેજી પર પૂર્ણવિરામ મૂક્યો અને રોકાણકારોની સંપત્તિમાંથી આશરે ₹7.55 લાખ કરોડ નું ધોવાણ થયું. India VIX વોલેટિલિટી ઇન્ડેક્સમાં 10% નો ઉછાળો રોકાણકારોની વધતી ચિંતા દર્શાવે છે.
ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ: સોવરિન AI અને સેક્ટરલ દબાણ
- સોવરિન AI પર ભાર: સમિટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'સોવરિન AI' ને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો, જેમાં ડેટા સુરક્ષા, ગોપનીયતા અને ઘરેલું ક્ષમતાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. OpenAI નું TCS સાથેનું જોડાણ તેના વૈશ્વિક 'સ્ટારગેટ' (Stargate) પ્રોજેક્ટનો એક ભાગ છે.
- બજારના અવરોધો: બજારમાં ઘટાડાના કારણોમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ, યુએસ-ઈરાન તણાવ અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજ દર અંગેની અનિશ્ચિતતા શામેલ છે.
- IT સેક્ટર પર ખાસ દબાણ: ભારતીય IT સેક્ટર પર ખાસ દબાણ જોવા મળ્યું. ફેબ્રુઆરીના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ IT શેરોમાં ₹10,956 કરોડ નું વેચાણ કર્યું, અને Nifty IT ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો નોંધાયો. આ ઘટાડાએ AI સમિટની સકારાત્મક અસરો પર છવાઈ ગયું.
અન્ય વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીઓ:
- Pine Labs: OpenAI ના API નો ઉપયોગ ફિનટેક ઇકોસિસ્ટમમાં 'એજન્ટિક કોમર્સ' (Agentic Commerce) માટે કરશે.
- Delhivery: Nvidia સાથે AI-આધારિત ડિજિટલ મેપિંગ સોલ્યુશન્સ વિકસાવશે.
- Nvidia ભારતમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ, એનર્જી અને ટેક ક્ષેત્રોમાં તેના AI હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેર પ્રદાન કરીને ઔદ્યોગિક પરિવર્તનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.
જોખમી પરિબળો (Bear Case):
- અમલીકરણનું જોખમ અને મૂડી રોકાણ: Reliance ના ₹10 લાખ કરોડ જેવા મોટા રોકાણોના અમલીકરણમાં નોંધપાત્ર પડકારો છે.
- L&T નું મૂલ્યાંકન: L&T નો P/E રેશિયો આશરે 31-36 છે, જે ઉદ્યોગના સરેરાશ 24 કરતાં ઘણો વધારે છે, જે ભવિષ્યના વિકાસને ધ્યાનમાં લે છે.
- બજારનો સમય અને ક્ષેત્રીય નબળાઈ: IT સેક્ટરની નબળાઈ અને FPI ના ઘટાડા વચ્ચે AI જાહેરાતોની અસર ઓછી થઈ.
- સ્પર્ધાત્મક દબાણ: Nvidia જેવી કંપનીઓ AMD અને Intel જેવા પ્રતિસ્પર્ધીઓ સાથે બજાર હિસ્સા માટે સ્પર્ધા કરી રહી છે.
ભવિષ્યનું આઉટલૂક:
તાત્કાલિક બજારની અસ્થિરતા છતાં, ભારતને વૈશ્વિક AI હબ બનાવવાની લાંબા ગાળાની દ્રષ્ટિ યથાવત છે. મુખ્ય ભારતીય સમૂહો અને વૈશ્વિક ટેક લીડર્સ વચ્ચેનું સહયોગ AI-સંચાલિત ઔદ્યોગિક અને તકનીકી પ્રગતિ તરફ એક મૂળભૂત પરિવર્તન દર્શાવે છે. Reliance Industries માટે વિશ્લેષકો સામાન્ય રીતે 'હોલ્ડ' (Hold) રેટિંગ સૂચવે છે, જોકે માર્જિન દબાણ જેવા કેટલાક જોખમો છે. AI નું વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સતત એકીકરણ કાર્યક્ષમતા વધારશે અને નવા બિઝનેસ મોડલ્સને વેગ આપશે. આ યોજનાઓની સફળતા અમલીકરણના પડકારો, સ્પર્ધાત્મક દબાણ અને મેક્રોઇકોનોમિક ચક્રનો સામનો કરવા પર નિર્ભર રહેશે.