યુએસ મોંઘવારી: એનર્જીના ભાવ વધ્યા, પણ કોર ઇન્ફ્લેશન ઘટ્યું; ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ મુશ્કેલ

માર્ચ મોંઘવારી: એનર્જી તેજી પર, કોર ખર્ચ ઘટ્યો

બ્યુરો ઓફ લેબર સ્ટેટિસ્ટિક્સ (Bureau of Labor Statistics) દ્વારા જાહેર કરાયેલા માર્ચ મહિનાના કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સ (CPI) રિપોર્ટ મુજબ, હેડલાઈન ઇન્ફ્લેશન માસિક ધોરણે 0.9% અને વાર્ષિક ધોરણે 3.3% રહ્યું. આ વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે એનર્જીના ભાવમાં થયેલા મોટા વધારાને કારણે છે, જે મધ્ય પૂર્વના ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવનું પ્રતિબિંબ છે. બીજી તરફ, કોર CPI, જે વોલેટાઈલ ફૂડ અને એનર્જીને બાકાત રાખે છે, તેમાં માસિક ધોરણે માત્ર 0.2% અને વાર્ષિક ધોરણે 2.6% નો વધારો જોવા મળ્યો, જે અપેક્ષા કરતાં ઓછો હતો.

આ આંકડા જાહેર થયા બાદ, ક્રિપ્ટોકરન્સી બિટકોઈન (Bitcoin) એ $72,400 નો સ્તર પાર કર્યો, જ્યારે Nasdaq 100 ફ્યુચર્સમાં લગભગ 0.3% નો સુધારો જોવા મળ્યો. 10-વર્ષીય યુ.એસ. ટ્રેઝરી યીલ્ડ (U.S. Treasury Yield) પણ લગભગ 4.29% પર સ્થિર રહી.

વૈશ્વિક પ્રવાહો અને એનર્જીની અસર

આ સ્થિતિ યુરોઝોન (Eurozone) જેવા અન્ય દેશોમાં પણ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં માર્ચમાં વાર્ષિક ફુગાવો વધીને 2.5% થયો, જેનું કારણ એનર્જીના ભાવમાં થયેલો 4.9% નો ઉછાળો હતો. યુ.કે. (UK) માં પણ ફુગાવાને એનર્જીના વધતા ભાવ અસર કરી શકે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ફેબ્રુઆરીના અંતમાં તીવ્ર બનેલા સંઘર્ષોએ વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટ પર ભારે અસર કરી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) ના ભાવ $120 પ્રતિ બેરલને વટાવી ગયા છે. ઈન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (International Energy Agency) એ આને 'વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો સપ્લાય ડિસરપ્શન' ગણાવ્યો છે.

ફેડરલ રિઝર્વની નીતિગત મૂંઝવણ

આવી સ્થિતિ ફેડરલ રિઝર્વ (Federal Reserve) માટે નીતિગત મૂંઝવણ ઊભી કરે છે. એક તરફ એનર્જીના ભાવ વધારાથી ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવા કડક નીતિની જરૂરિયાત લાગે છે, તો બીજી તરફ કોર ઇન્ફ્લેશનમાં ઘટાડો સૂચવે છે કે અંતર્ગત દબાણ ઘટી રહ્યું છે. આના કારણે હવે વ્યાજ દરોમાં ઝડપી ઘટાડાની અપેક્ષાઓ ઓછી થઈ રહી છે. કેટલાક અધિકારીઓ વ્યાજ દરમાં વધારા અંગે પણ વિચારણા કરી રહ્યા છે, અને બજારોમાં 2026 સુધીમાં કોઈ રેટ કટ ન થવાની સંભાવના વધી રહી છે.

સ્ટેગફ્લેશનનું જોખમ અને ભવિષ્ય

જોકે કોર ઇન્ફ્લેશનથી થોડી રાહત મળી છે, તેમ છતાં ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે એનર્જીના ભાવમાં સતત વધારો ચાલુ રહે તો 'સ્ટેગફ્લેશન' (Stagflation) એટલે કે ઊંચો ફુગાવો અને નીચી આર્થિક વૃદ્ધિનું જોખમ વધી શકે છે. ફેડરલ ઓપન માર્કેટ કમિટી (FOMC) ની આગામી મીટિંગો પર નજર રહેશે, કારણ કે નીતિ નિર્ધારકો ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા અને રોજગારી જાળવી રાખવા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરશે.