અવકાશમાં ડેટા સેન્ટર: Agnikul Cosmosની નવીન પહેલ
Agnikul Cosmos સ્પેસ કમ્પ્યુટિંગ અને AI ના ગ્લોબલ રેસમાં પોતાનું સ્થાન બનાવી રહી છે. ચેન્નઈ સ્થિત આ સ્ટાર્ટઅપ પોતાની પેટન્ટેડ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને તેના 'Agnibaan' લોન્ચ વ્હીકલના વિસ્તૃત થઈ શકે તેવા ઉપલા ભાગ (extendable upper stage) ને જ ડેટા સેન્ટર તરીકે વાપરશે. આ નવીન અભિગમ દ્વારા, કંપનીને ડેટા સેન્ટર માટે અલગથી સેટેલાઇટ બનાવવાની જરૂર નહીં પડે, જે સમય અને ખર્ચ બંને બચાવશે. આનાથી કંપની SpaceX અને Google જેવી મોટી કંપનીઓની હરોળમાં આવી ગઈ છે, જેઓ પણ સમાન ખ્યાલો પર કામ કરી રહ્યા છે.
NeevCloud બન્યું પ્રથમ ગ્રાહક: અવકાશી AI માટે કરાર
આ દિશામાં, Agnikul Cosmos એ બેંગલુરુ સ્થિત ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ ફર્મ NeevCloud સાથે પહેલો કોન્ટ્રાક્ટ કર્યો છે. NeevCloud AI SuperCloud પ્લેટફોર્મમાં નિષ્ણાત છે. આ ભાગીદારી હેઠળ, Agnikul તેના ખાસ ઓર્બિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા NeevCloud ના AI SuperCloud પ્લેટફોર્મ મોડ્યુલને અવકાશમાં લોન્ચ કરશે. આનાથી NeevCloud સીધા અવકાશમાંથી રિયલ-ટાઇમ AI ઇન્ફરન્સ એપ્લિકેશન્સ ચલાવી શકશે. Agnikul ના સહ-સ્થાપક અને ચીફ ઓપરેટિંગ ઓફિસર, મોઈન SPM એ જણાવ્યું કે, "રોકેટ સામાન્ય રીતે લોજિસ્ટિક્સ ટૂલ હોય છે. અમારી પેટન્ટેડ ટેકનોલોજી દ્વારા, અમે ઉપલા સ્ટેજને પ્લેટફોર્મ હોસ્ટ કરવા માટે વિસ્તૃત કરીને એક અલગ સેવા ઓફર કરી રહ્યા છીએ." આ અવકાશ-આધારિત AI કમ્પ્યુટને કાર્યરત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
બજારની સંભાવનાઓ અને Agnikulનો ફાયદો
આ સાહસ Agnikul માટે આવકનો એક નવો સ્ત્રોત ખોલશે. તે ગ્રાહકોને પરંપરાગત સેટેલાઇટ ડિઝાઇન અને લોન્ચ કરવાની જટિલતાઓ અને ખર્ચ ટાળવાનો માર્ગ પૂરો પાડી શકે છે. અવકાશમાં AI સંશોધનનું વૈશ્વિક બજાર ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. અંદાજો મુજબ, આ બજાર 2026 માં $7.8 બિલિયન થી વધીને 2030 સુધીમાં $23.52 બિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. પૃથ્વી પરના ડેટા સેન્ટર્સ કરતાં અવકાશ-આધારિત ડેટા સેન્ટર્સના ફાયદા પણ અનેક છે, જેમાં અખૂટ સૌર ઉર્જા અને કુદરતી ઠંડકનો સમાવેશ થાય છે, જે ઉર્જા અને પર્યાવરણીય અવરોધોને દૂર કરે છે. લોન્ચ વ્હીકલના સ્ટેજનો ઉપયોગ કરવો એ સ્પર્ધકોની સરખામણીમાં વધુ મૂડી-કાર્યક્ષમ (capital-efficient) પ્રવેશ પ્રદાન કરી શકે છે. Agnikul Cosmos ભૂતકાળમાં પણ ભંડોળ એકત્રિત કરી ચૂકી છે, નવેમ્બર 2025 માં કંપનીએ $500 મિલિયન ના વેલ્યુએશન પર લગભગ ₹150 કરોડ ($17 મિલિયન) નું ફંડિંગ એકત્ર કર્યું હતું, જ્યારે કંપનીનું કુલ ઐતિહાસિક ભંડોળ $58.2 મિલિયન રહ્યું છે.
સ્પર્ધાત્મક લેન્ડસ્કેપ: મોટા ખેલાડીઓ અને નવીનતાઓ
Agnikul નો આ પ્રયાસ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે SpaceX, Google જેવી મોટી કંપનીઓ પણ સ્પેસ-આધારિત AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. SpaceX એ xAI સાથે મળીને સ્પેસ AI માં મોટું રોકાણ કર્યું છે, જેનું સંયુક્ત વેલ્યુએશન $1.25 ટ્રિલિયન છે, જ્યારે Google તેના 'Project Suncatcher' હેઠળ લો-અર્થ ઓર્બિટમાં AI ડેટા સેન્ટર વિકસાવી રહ્યું છે. Google નો P/E રેશિયો લગભગ 29.5 છે. Starcloud ($28 મિલિયન ફંડિંગ) અને Axiom Space ($5.5 મિલિયન ફંડિંગ) જેવી કંપનીઓ પણ આ ક્ષેત્રમાં સક્રિય છે, જે ઓર્બિટલ કમ્પ્યુટિંગ માટે GPU થી સજ્જ સેટેલાઇટ લોન્ચ કરી રહી છે. આ બધા પ્રયાસો અવકાશમાં વિકેન્દ્રિત કમ્પ્યુટિંગ સોલ્યુશન્સ તરફના વ્યાપક ઉદ્યોગિક વલણને દર્શાવે છે.
સંભવિત જોખમો અને પડકારો
જોકે, ઓર્બિટલ ડેટા સેન્ટર્સના નિર્માણમાં અનેક પડકારો પણ છે. Agnikul ની વ્યૂહરચના રોકેટના ઉપલા ભાગોના સફળ અને ખર્ચ-અસરકારક પુન:ઉપયોગ પર આધાર રાખે છે, જે તકનીકી રીતે જટિલ છે. સ્ટાર્ટઅપ તરીકે, કંપનીને ઉત્પાદન સ્કેલ કરવા અને લોન્ચ વિશ્વસનીયતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સતત મૂડીની જરૂર પડશે. SpaceX અને Google જેવા મોટા ખેલાડીઓ તરફથી તીવ્ર સ્પર્ધા, વિકસતા નિયમનકારી માળખાકીય સુવિધાઓ અને અવકાશ ભંગાર (space debris) નો વધતો ખતરો પણ Agnikul સામેના પડકારો છે. બજાર માટે આવી વિશિષ્ટ સેવાઓ, જોકે ઝડપથી વિકસિત થઈ રહી છે, તે હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને ઓર્બિટલ AI ઇન્ફરન્સ માટે અપનાવવાનો દર અપેક્ષા કરતાં ધીમો હોઈ શકે છે.
ભવિષ્યનો માર્ગ અને બજારનો ટ્રેન્ડ
ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો અવકાશ-આધારિત AI અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિની અપેક્ષા રાખે છે. અવકાશમાં AI સંશોધનનું બજાર 2030 સુધીમાં $23.52 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જ્યારે વિશાળ ક્લાઉડ AI બજાર તે જ વર્ષ સુધીમાં $603.18 બિલિયન ને વટાવી શકે છે. Agnikul નો અનન્ય અભિગમ, તેના લોન્ચ વ્હીકલ આર્કિટેક્ચરનો ઉપયોગ કરીને, આ વૃદ્ધિના મોટા હિસ્સા પર કબજો જમાવી શકે છે. NeevCloud ની AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, જેમાં 2026 સુધીમાં 40,000 GPUs નો સમાવેશ થાય છે, તે અદ્યતન કમ્પ્યુટ ક્ષમતાઓ માટેની માંગને રેખાંકિત કરે છે. આ ભાગીદારીની સફળતા Agnikul ની ઓર્બિટલ પ્લેટફોર્મની વિશ્વસનીય ડિલિવરી અને નવીન AI સોલ્યુશન્સ માટે તેના ઉપયોગ પર નિર્ભર રહેશે.