AI નો જાદુ! ગ્લોબલ માર્કેટ રેકોર્ડ હાઈ પર, પણ વેલ્યુએશનની ચિંતા

AI ના કારણે તેજીનો ધમધમાટ

આગામી સમયમાં ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે AI (Artificial Intelligence) નો દબદબો યથાવત રહેવાની સંભાવના છે. પ્રથમ ક્વાર્ટરના મજબૂત પરિણામોએ શેરબજારમાં તેજીને વેગ આપ્યો છે. S&P 500 માં સામેલ 83% કંપનીઓએ અપેક્ષા કરતાં વધુ કમાણી નોંધાવી છે, જે AI આધારિત ટેક સ્ટોક્સને નવી ઊંચાઈએ લઈ જઈ રહી છે. આ ક્વાર્ટરમાં S&P 500 માટે કમાણી વૃદ્ધિ 18% થી વધુ રહેવાનો અંદાજ છે.

વેલ્યુએશન પર પ્રશ્નાર્થ?

બજારમાં AI ને લઈને ઉત્સાહ એટલો વધી ગયો છે કે શેરોના વેલ્યુએશન (Valuation) પર પ્રશ્નાર્થ સર્જાયો છે. S&P 500 હાલમાં તેના ફોરવર્ડ પ્રાઇસ-ટુ-અર્નિંગ (P/E) રેશિયો 20.9 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે, જે તેના પાંચ અને દસ વર્ષના સરેરાશ કરતાં ઘણો વધારે છે. Nasdaq 100 ઇન્ડેક્સનો ફોરવર્ડ P/E રેશિયો લગભગ 23.90 છે. આ ઊંચા વેલ્યુએશન અને ફક્ત થોડા મેગા-કેપ ટેક શેરોમાં જ લાભનું કેન્દ્રીકરણ ડોટ-કોમ બબલ (Dot-com bubble) સમયે જોવા મળેલા પેટર્ન જેવું જ છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે AI-ફ્યુઅલ (AI-fueled) બબલ 2026 સુધીમાં ફૂટી શકે છે, ખાસ કરીને જો વધતા વ્યાજ દરો અને ફુગાવો સ્ટોક વેલ્યુ પર દબાણ લાવે.

ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને ઉર્જા બજાર

શેરબજારમાં મજબૂત તેજી હોવા છતાં, ગલ્ફ પ્રદેશમાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ, ખાસ કરીને યુ.એસ. અને ઈરાન વચ્ચે, અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી રહ્યું છે. જોકે, બજારે કમાણી પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે, અને Brent ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ હાલના તણાવ છતાં ઘટ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે તાત્કાલિક સપ્લાય ડિસરપ્શન (Supply disruption) ની ભય ઓછો થયો છે. ઐતિહાસિક રીતે, આવા ભૌગોલિક રાજકીય બનાવો ટૂંકા ગાળાના બજાર આંચકા લાવી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળાના ઉર્જા પુરવઠાના વિક્ષેપથી વૈશ્વિક GDP પર અસર થઈ શકે છે.

AI બબલની ચિંતાઓ

સાવચેતીપૂર્ણ દ્રષ્ટિકોણથી, AI વૃદ્ધિ માટે બજારનો ઉત્સાહ સાવચેતી માગી લે છે. વિશ્લેષકો ઊંચા ખર્ચ અને અસ્પષ્ટ નફા વચ્ચેના અંતરને કારણે "ફ્લોટિંગ AI બબલ" તરફ ઈશારો કરી રહ્યા છે. Intel જેવી કંપનીઓને વધતી સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. મોટાભાગના વિશ્લેષકો Intel ના શેર પર 'Hold' રેટિંગ આપી રહ્યા છે, જે સંભવિત ડાઉનસાઇડ દર્શાવે છે. AI ને કારણે સેમિકન્ડક્ટર માર્કેટમાં તેજી હોવા છતાં, મેમરીની અછત જેવી સમસ્યાઓ PCs અને ફોન પર અસર કરી રહી છે. AI હાર્ડવેર ડેવલપમેન્ટ AI એપ્લિકેશન્સના વ્યાપક ઉપયોગ કરતાં આગળ નીકળી ગયું છે તેવી પણ ચિંતાઓ છે. OpenAI જેવી કંપનીઓના ટ્રિલિયન-ડોલર પ્લાન જેવી AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરનો ખર્ચ ઘણીવાર દેવાથી ફાઇનાન્સ થાય છે, જે સ્પર્ધા વધતા અને નફા ઘટતા લાંબા ગાળાની વ્યવહારિકતા પર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. થોડા AI લીડર્સમાં ભારે કેન્દ્રીકરણ પણ સમગ્ર બજારના જોખમમાં વધારો કરે છે; નફામાં નાની ભૂલ પણ ઇન્ડેક્સ ફંડ્સ (Index funds) દ્વારા વ્યાપક વેચાણ તરફ દોરી શકે છે.