રૂપિયો ડોલર સામે ₹91ને પાર તૂટ્યો: FIIનો આઉટફ્લો અને ટ્રેડ ડીલના ભયે રોકાણકારોમાં ગભરાટ!

મંગળવારે, ભારતીય રૂપિયાએ અમેરિકી ડોલર સામે ₹91 ની ઇન્ટ્રા-ડે (intra-day) નીચી સપાટી વટાવી દીધી. આ તીવ્ર ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (FIIs) દ્વારા સતત કરવામાં આવી રહેલો આઉટફ્લો અને આગામી ભારત-યુએસ ટ્રેડ ડીલ અંગેની અસ્પષ્ટતા છે. સ્થાનિક ચલણનો ઘટાડો તેજ થયો છે, જેણે છેલ્લા માત્ર પાંચ ટ્રેડિંગ સેશનમાં ગ્રીનબેક સામે 1% ગુમાવ્યા છે.

રૂપિયામાં થયેલો આ ઝડપી ઘટાડો બેવડા દબાણને કારણે છે: વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા સતત વેચાણ અને ભારત તથા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના ટ્રેડ ફ્રન્ટ પર નક્કર પ્રગતિનો અભાવ. ટ્રેડ ડીલ ક્યારે ફાઇનલ થશે તે અંગેની અનિશ્ચિતતા બજારમાં નોંધપાત્ર ભય પેદા કરી રહી છે.

ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સે સોમવારે ₹1,468.32 કરોડના ઇક્વિટીઝનું વેચાણ કર્યું, જે આત્મવિશ્વાસના અભાવનો સંકેત આપે છે. આ મૂડી આઉટફ્લો સીધી રીતે રૂપિયાની માંગને નબળી પાડે છે. છેલ્લા દસ ટ્રેડિંગ સેશનમાં ઘરેલું ચલણ ₹90 ના સ્તરથી ₹91 ને પાર કરી ગયું છે, જે આ ઘટાડાની ગંભીરતાને દર્શાવે છે.

ઇક્વિટી બજારોએ પણ ચલણની મુશ્કેલીઓને પ્રતિબિંબિત કરી. બેન્ચમાર્ક સેન્સેક્સ ઇન્ડેક્સ શરૂઆતના ટ્રેડમાં 363.92 પોઇન્ટ ઘટીને 84,849.44 પર આવી ગયો, જ્યારે બ્રોડર નિફ્ટી 106.65 પોઇન્ટ ઘટીને 25,920.65 પર પહોંચી ગયો. આ નાણાકીય લેન્ડસ્કેપમાં 'રિસ્ક-ઓફ' (જોખમ ટાળવાની) ભાવના સૂચવે છે.

જોકે રૂપિયાના ઘટાડા અંગે ચોક્કસ સત્તાવાર નિવેદનો પૂરા પાડવામાં આવેલા લખાણમાં વિગતવાર નહોતા, પરંતુ ટ્રેડ ડીલના તબક્કાઓ અંગેના કોમર્સ સેક્રેટરીની ટિપ્પણીઓ ચાલુ રાજદ્વારી અને આર્થિક ચર્ચાઓને પ્રકાશિત કરે છે. આ અનિશ્ચિતતા પોતે જ એક નકારાત્મક સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે.

Finrex Treasury Advisors LLP ના હેડ ઓફ ટ્રેઝરી અને એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર, અનિલ કુમાર ભણસાલીએ નોંધ્યું કે ટ્રેડ ડીલ "હજુ પણ દૂર લાગે છે." તેમણે ધ્યાન દોર્યું કે સોમવારે ટ્રેડ ડેફિસિટમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, FII આઉટફ્લો સતત ચાલુ રહ્યો, જે દર્શાવે છે કે મેક્રો-ઇકોનોમિક ચિંતાઓ બજારના સેન્ટિમેન્ટને ચલાવવામાં ચોક્કસ ટ્રેડ બેલેન્સ સુધારણાઓ કરતાં વધુ મહત્વ ધરાવે છે.

જ્યાં સુધી વિદેશી રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટમાં કોઈ મોટો ફેરફાર ન થાય અથવા ભારત-યુએસ ટ્રેડ ફ્રન્ટ પર કોઈ નક્કર સમાચાર ન આવે ત્યાં સુધી, રૂપિયાનું તાત્કાલિક ભવિષ્ય પડકારજનક લાગે છે. સતત FII આઉટફ્લો અને ટ્રેડ પોલિસીની અનિશ્ચિતતા વધુ ઘટાડો લાવી શકે છે.

ઘટતો રૂપિયો આયાતને વધુ મોંઘી બનાવે છે, જે સંભવતઃ ફુગાવાને વેગ આપી શકે છે. તે ભારતીય કંપનીઓ માટે વિદેશી દેવાનો ખર્ચ પણ વધારે છે. તેનાથી વિપરીત, તે ભારતીય નિકાસને સસ્તી બનાવી શકે છે, જોકે આ લાભ ઘણીવાર આનાથી ઊભા થતી વ્યાપક આર્થિક અસ્થિરતા દ્વારા વધી જાય છે. આ પરિસ્થિતિ આર્થિક સ્થિરતા અને રોકાણકારોના વિશ્વાસ માટે નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરે છે.

Impact rating: 8

રૂપિયો એ ભારતીય ગણરાજ્યનું ચલણ છે. યુએસ ડોલર એ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાનું ચલણ છે. ઇન્ટ્રા-ડે ટ્રેડ એટલે એક જ ટ્રેડિંગ દિવસ દરમિયાન થતી ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિ. FII આઉટફ્લો ત્યારે થાય છે જ્યારે ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ તેમની ભારતીય સંપત્તિઓ વેચે છે અને તેમના ભંડોળને તેમના વતન પાછા લઈ જાય છે. ભારત-યુએસ ટ્રેડ ડીલ એ ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના વેપાર નીતિઓ, ટેરિફ અને બજાર પ્રવેશ સંબંધિત કરાર છે. હોલસેલ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (WPI) આધારિત ફુગાવો એ વ્યવસાયો દ્વારા વેચાતી અને અન્ય વ્યવસાયો દ્વારા ખરીદવામાં આવતી વસ્તુઓના સરેરાશ ભાવ ફેરફારોને માપે છે. ટ્રેડ ડેફિસિટ એટલે એ રકમ જેનાથી કોઈ દેશની આયાત તેની નિકાસ કરતાં વધી જાય છે. ડોલર ઇન્ડેક્સ છ કરન્સીઓના જૂથ સામે ગ્રીનબેકની મજબૂતાઈનું મૂલ્યાંકન કરે છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ એ એક મુખ્ય વૈશ્વિક તેલ બેન્ચમાર્ક છે. સેન્સેક્સ બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ પર 30 મોટી કંપનીઓના પ્રદર્શનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, અને નિફ્ટી નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ પર 50 ભારતીય કંપનીઓ માટે બેન્ચમાર્ક ઇન્ડેક્સ છે.