ભારતના વેપારમાં મોટો ઉછાળો: AIના ડરને પાછળ છોડી નિકાસ વૃદ્ધિ તરફ અગ્રેસર!

AI નો ડર, વાસ્તવિકતા અને IT કંપનીઓ:

Investec Capital Services ના મુકુલ કોચરના મતે, ભારતીય IT કંપનીઓ વિશે AI ને લઈને જે ચિંતાઓ વ્યક્ત થઈ રહી છે તે અતિશયોક્તિભરી છે. Nifty IT ઇન્ડેક્સમાં 12.6% નો ઘટાડો મુખ્યત્વે મોટી અને સ્થાપિત કંપનીઓની વૃદ્ધિમાં કુદરતી મંદી દર્શાવે છે, નહીં કે AI ને કારણે તેમનું અસ્તિત્વ જોખમમાં છે. Infosys અને Wipro જેવી મોટી IT કંપનીઓ 19-25x અને 16-18x ના P/E રેશિયો પર ટ્રેડ થઈ રહી છે, જ્યારે Nifty IT આશરે 20x ના ફોરવર્ડ P/E પર છે. આ ગ્લોબલ AI પ્રોડક્ટ લીડર્સથી વિપરીત છે. કેટલાક વિશ્લેષકો રેવન્યુ (Revenue) સામેના પડકારો અને AI ના લાંબા ગાળાના પ્રભાવ અંગે સાવચેત છે, જ્યારે અન્ય લોકો સ્વસ્થ કેશ રિઝર્વ (Cash Reserve) ને કારણે રિકવરીની સંભાવના જુએ છે. જોકે, પશ્ચિમી બજારો પર નિર્ભરતા અને મેન્ટેનન્સ-ટાઈપ IT સેવાઓ આ ક્ષેત્રને સંવેદનશીલ બનાવે છે. JP Morgan ના વિશ્લેષકો ચેતવણી આપે છે કે ક્લાયન્ટ્સ AI માં ખર્ચ ફાળવી શકે છે, જેનાથી ભારતીય IT કંપનીઓ વૃદ્ધિના લક્ષ્યાંકો ચૂકી શકે છે, પરંતુ AI IT સેવાઓ દ્વારા સર્જાતા મૂલ્યને બદલી શકશે તેવું માનવું સરળ નથી.

PSU બેંકોમાં આવેલો સુધારો:

IT ક્ષેત્રના પુનઃમૂલ્યાંકન ઉપરાંત, નાણાકીય સેવા ક્ષેત્ર, ખાસ કરીને પબ્લિક સેક્ટર બેંકો (PSUs), એક આકર્ષક રિકવરીની ગાથા રજૂ કરે છે. PSUs એ ડિસેમ્બર 2024 માં 12.4% ના વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર સાથે ખાનગી ધિરાણકર્તાઓ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે આગળ નીકળી ગઈ છે, જ્યારે ખાનગી બેંકો માટે આ આંકડો 10.5% હતો. કુલ લોન (Loan) માં તેમનો બજાર હિસ્સો વધીને 53.5% થયો છે. એપ્રિલ-ડિસેમ્બર 2024 દરમિયાન નેટ પ્રોફિટ (Net Profit) 31.3% વધીને ₹1.29 લાખ કરોડ થયો છે, જે સુધારેલી એસેટ ક્વોલિટી (Asset Quality) અને 0.59% ના નેટ NPA રેશિયો (Net NPA Ratio) દ્વારા સમર્થિત છે. Indian Bank આ વલણનું ઉદાહરણ છે, જે 9.48x ના P/E અને 1.45x ના P/BV (Price to Book Value) પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જેમાં 15.35% નો મજબૂત ROE (Return on Equity) છે. ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં 1.65x ના નવીનતમ P/B રેશિયો (Price to Book Ratio) સાથે પણ, Indian Bank નું વેલ્યુએશન તેના પીઅર્સ (Peers) સામે યોગ્ય જણાય છે. State Bank of India, Punjab National Bank અને Bank of Baroda અનુક્રમે 2.27x, 1.02x અને 1.01x ના P/B રેશિયો ધરાવે છે.

ભારતનો વેપાર બદલાવ અને સેક્ટરલ સુપરસ્ટાર્સ:

સૌથી મહત્વપૂર્ણ માળખાકીય વિકાસ એ છે કે ભારતની વૈશ્વિક વેપાર સંબંધો વિસ્તરી રહ્યા છે. તાજેતરના વેપાર કરારો અને સપ્લાય ચેઇન (Supply Chain) માં વૈવિધ્યકરણ લાવવાના વૈશ્વિક પ્રયાસો ભારતને મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ (Manufacturing Hub) તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યા છે. આ બદલાવ નિકાસ-લિંક્ડ ક્ષેત્રોને નોંધપાત્ર રીતે લાભ પહોંચાડશે તેવી અપેક્ષા છે. ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (Electronics) નિકાસ 2025 માં $47 અબજ ને વટાવી ગઈ, જે 37% નો જંગી ઉછાળો દર્શાવે છે. આ મોટે ભાગે પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ હેઠળ સ્માર્ટફોન મેન્યુફેક્ચરિંગ (Smartphone Manufacturing) ને કારણે થયું છે, જેમાં એકલા સ્માર્ટફોનનો હિસ્સો લગભગ $30 અબજ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગનું ઉત્પાદન 2024 માં $204 અબજ થી વધીને 2030 સુધીમાં $610 અબજ થી વધુ થવાનો અંદાજ છે. ઓટો કમ્પોનન્ટ (Auto Component) ઉદ્યોગે FY2025 માં $80.2 અબજ નું ટર્નઓવર (Turnover) હાંસલ કર્યું, જેમાં નિકાસ $23 અબજ ની નજીક પહોંચી છે અને FY30 સુધીમાં $100 અબજ નું લક્ષ્યાંક રાખ્યું છે, જે ડિજિટલાઇઝેશન (Digitalization) અને વેપાર સોદાઓ દ્વારા સમર્થિત છે. ટેક્સટાઇલ (Textile) નિકાસ 2025 સુધીમાં $45 અબજ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જેમાં ઘરેલું બજારનું મૂલ્ય $225 અબજ છે, જે સ્પર્ધાત્મક ઉત્પાદન ખર્ચ અને સરકારી પહેલથી લાભ મેળવી રહ્યું છે. જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી (Gems & Jewellery) ક્ષેત્રમાં, યુ.એસ.માં ટેરિફ (Tariff) ને કારણે નિકાસમાં 45% થી વધુ ઘટાડો થયો હોવા છતાં, UAE, હોંગકોંગ અને યુરોપમાં વૈવિધ્યકરણને કારણે એકંદર સ્થિરતા આવી છે, જેમાં એપ્રિલ-જાન્યુઆરી 2025-26 માટે કુલ નિકાસ $23.19 અબજ રહી છે, જે ડોલરના સંદર્ભમાં 0.64% નો નજીવો ઘટાડો દર્શાવે છે.

જોખમો અને આગળનો રસ્તો:

વચગાળાની અસ્થિરતા અને વૈશ્વિક પરિબળો જેવા કે ટેરિફ અને કરન્સી (Currency) માં ઉતાર-ચઢાવ હોવા છતાં, ઘરેલું ફંડામેન્ટલ્સ (Domestic Fundamentals), સહાયક નાણાકીય નીતિ (Monetary Policy) અને કોર્પોરેટ કમાણીમાં સુધારો 2026 માં બજારના પ્રદર્શનને ટેકો આપવાની અપેક્ષા છે. Nifty ઇન્ડેક્સ માટે કંસેન્સસ (Consensus) અર્નિંગ ગ્રોથ (Earnings Growth) ની અપેક્ષાઓ મજબૂત છે, જે FY2025-2027 માટે લગભગ 13% છે. બ્રોકરેજ (Brokerage) AI મોમેન્ટમ (Momentum) બાંધવાની અને 2026 સુધીમાં માંગ વધારવાની અપેક્ષા રાખે છે. મેક્રોઇકોનોમિક (Macroeconomic) પરિસ્થિતિઓમાં સુધારો અને યુ.એસ. ફેડરલ રિઝર્વ (US Federal Reserve) દ્વારા દરોમાં ઘટાડા સાથે 2025 માં ભારતીય IT ક્ષેત્રમાં પુનરુજ્જીવન જોવા મળશે. ટેક્સટાઇલ બજાર 2034 સુધીમાં 3.83% ના CAGR (Compound Annual Growth Rate) થી વધીને $213.75 અબજ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગનું ઉત્પાદન 2030 સુધીમાં $610 અબજ થી વધુ થવાની ધારણા છે.