NITI Aayog એ ભારતના ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સને લેબોરેટરીથી લઈને મોટા પાયે પ્રોડક્શન સુધી લઈ જવા માટે **6 મહિનાનો** ખાસ અભ્યાસ શરૂ કર્યો છે. આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ પેસન્ટ કેપિટલ (Patient Capital) અને જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની અછતને દૂર કરવાનો છે.
ડીપ-ટેક સેક્ટર માટે કેમ જરૂરી છે આ કદમ?
ભારત હવે સેમિકન્ડક્ટર્સ, રોબોટિક્સ અને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માંગે છે. NITI Aayog એ હવે એવા નિષ્ણાતોની શોધ શરૂ કરી છે જેઓ આ સેક્ટરના હાલના અવરોધોને સમજી શકે. આ અભ્યાસ દ્વારા સરકાર આગામી 6 મહિનામાં એક નવી બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરશે.
સોફ્ટવેર અને ડીપ-ટેક વચ્ચેનો તફાવત
સામાન્ય સોફ્ટવેર કંપનીઓ ઝડપથી સ્કેલ થઈ શકે છે, પરંતુ ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સનો માર્ગ લાંબો હોય છે. તેમને પ્રોટોટાઇપ તૈયાર કરવા માટે મોટા પાયે રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ (R&D) ની જરૂર પડે છે. આ માટે તેમને 'પેસન્ટ કેપિટલ' ની જરૂર હોય છે, એટલે કે એવા રોકાણકારો જે લાંબા ગાળાના વળતરની રાહ જોઈ શકે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સમસ્યા અને જોખમો
ઘણા સ્ટાર્ટઅપ્સ પાસે લેબ ટેસ્ટિંગ કે મોંઘી મશીનરી નથી હોતી. સરકાર આ અભ્યાસ દ્વારા એવી વ્યવસ્થા બનાવવા માંગે છે જ્યાં સ્ટાર્ટઅપ્સ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને ફેડરલ બોડીઝ સાથે મળીને કામ કરી શકે.
રોકાણકારો માટે ખાસ નોંધ: જોકે સરકાર આ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે, પરંતુ ડીપ-ટેક વેન્ચર્સમાં જોખમનું પ્રમાણ ઊંચું હોય છે કારણ કે આમાં સફળતા મળવા માટે વર્ષોની મહેનત અને સતત ફંડિંગ જરૂરી છે. તાજેતરમાં સરકારે સ્ટાર્ટઅપ માન્યતા માટે વય મર્યાદા વધારીને 20 વર્ષ કરી છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર આ ક્ષેત્રે ગંભીર છે.