ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ માર્કેટમાં મોટો બદલાવ આવી રહ્યો છે. હાઈ-ગ્રોથને બદલે હવે રોકાણકારો પ્રોફિટબિલિટી (Profitability) પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે, જેના કારણે **2024** થી અત્યાર સુધીમાં **10** થી વધુ કંપનીઓએ તેમનો યુનિકોર્ન (Unicorn) દરજ્જો ગુમાવ્યો છે.
માર્કેટમાં કેમ આવી રહ્યો છે આ બદલાવ?
ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ ઈકોસિસ્ટમ માટે વર્ષ 2026 એક વાસ્તવિકતાની તપાસ (Reality Check) જેવું સાબિત થઈ રહ્યું છે. પહેલા જે રીતે અનલિમિટેડ ફંડિંગ મળતું હતું, તે હવે બંધ થઈ ગયું છે. હવે રોકાણકારો 'વેનિટી મેટ્રિક્સ' એટલે કે માત્ર યુઝર્સ વધારવાને બદલે સસ્ટેનેબલ બિઝનેસ મોડલ પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે.
Slice અને Unacademy નો કિસ્સો શું છે?
ફિનટેક કંપની Slice નું ઉદાહરણ લઈએ, જેનું વેલ્યુએશન ક્યારેક $1.4 અબજ હતું. હવે તે $450-$470 મિલિયન ની આસપાસ પહોંચ્યું છે, જે 2022 ના પીકથી લગભગ 70% ઓછું છે. બીજી તરફ, એડટેક ક્ષેત્રમાં મોટી હલચલ જોવા મળી છે. upGrad દ્વારા Unacademy ની ખરીદી માત્ર $200 મિલિયન માં કરવામાં આવી છે, જે તેના 2021 ના $3.4 અબજ ના વેલ્યુએશનની સરખામણીમાં 94% નો મોટો ઘટાડો દર્શાવે છે.
ગ્લોબલ પરિબળો અને ભવિષ્યની તકો
ઘણા ગ્લોબલ રોકાણકારો હવે અમેરિકાના માર્કેટ અને Artificial Intelligence (AI) સેક્ટર તરફ વળ્યા છે. જોકે, આખી ઈકોસિસ્ટમ નબળી પડી છે તેવું નથી. 2026 ના 'Cheetah' ઇન્ડેક્સ મુજબ, $200-$500 મિલિયન વચ્ચે વેલ્યુએશન ધરાવતી કંપનીઓની સંખ્યામાં બમણો વધારો થયો છે. જે કંપનીઓ પ્રોફિટબિલિટી સાબિત કરી શકશે, તેમને જ આગળ જતા ભંડોળ મળશે.